Steering Council for the Emergence of a Federal Democratic Union (SCEF) gaw; 2026 ning, March shata (30) shani hpaw shabawn dat ai rawt malan hpung ni a mahkri shawn hpung rai nga malu ai. Ndai SCEF hta, wuhpung (6) hte hpaw shabawn da ai rai nna, ndai wuhpung ni gaw:
- National Unity Government (NUG)
- Committee Representing Pyidaungsu Hluttaw (CRPH)
- Kachin Independence Organisation (KIO)
- Karen National Union (KNU)
- Karenni National Progressive Party (KNPP)
- Chin National Front (CNF) rai nga malu ai.
Ndai SCEF Woi Awn Committee hpe seng ang wuhpung shagu de na ningbaw ni shatsam tawn da ai rai nna, dai ningbaw ni gaw:
- Duwa Lashi La (Gumsan Magam/NUG)
- Mahn Winn Khiang Thann (Hkringmang Daju/NUG)
- Aung Kyi Nyunt (Tingyang Up/CRPH)
- Nban La (Tingyang Up/KIO)
- Padoh Saw Kwe Htoo Win (Tingyang Up/KNU)
- Khu Oo Reh (Tingyang Up/KNPP)
- Pu Zing Cung (Tingyang Up/CNF) ni rai nga malu ai.
Ndai woi awn committee npu e, hpyenmasa committee hte kaga committee ni hpe mung, hpaw shabawn da ai hpe mu chye lu nga ga ai.
Mahkri Shawn Lam (Coordination)
SCEF gaw, mungmasa lam hte hpyen masa lam hta rawt malan wuhpung shada mahkri shawn nna nna, lahkrip ra ra hte mungdan kata/shinggan hkan na wuhpung ni hte matut mahkai mahkri shawn ai magam bungli hpe n-gun dat galaw sa wa nga ai hpe mu mada lu nga ai.
Ndai July shata laman kaw sha, maigan mungdan nkau ni hte ASEAN a Maigan Hkringmang ni hte hkrum bawngban ai lam ni hpe galaw lai wa sai hpe na chye lu nga ga ai.
Bai nna, mungdan kata hta mung, kaga rawt malan hpung ni hte rawt malan magam bungli hta shang tsap taw nga ai wuhpung ni hte mung, langai hpang langai hkrum bawngban ai lam ni galaw lai wa sai hpe mu mada lu nga ai. Ndai wuhpung ni gaw:
- United League of Arakan/Arakan Army (ULA/AA)
- Pa-O National Liberation Organization/Army (PNLO/PNLA)
- Pa-O National Federal Council (PNFC)
- New Mon State Party – Anti-Military Dictatorship (NMSP-AD)
- Mon State Federal Council (MSFC)
- Mon State Consultative Council (MSCC)
- Committee Representing Mon Hluttaw (CRMH)
- Sagaing Federal Unit (SFU)
- Magway Federal Unit (MFU)
- Mandalay Federal Unit (MFU)
- Spring Revolution Alliance (SRA)
- Civil Disobedience Movement (CDM)
- People Movement Platform (PMP) hte kaga wuhpung kaji ni hte mung, hkrum zup bawngban mat sai lam hpe, na chye lu ga ai.
Mabyin (shing nrai) Mahkrum Madup
Rawt malan wuhpung shada magam jinghku (alliance) hpaw ai lam (shing nrai) mahkri shawn ai lam (coordination) ni gaw, ya sha hpaw ai n rai nga ai. Lai wa sai aten ni hta mung, law law hpaw lai wa sai hpe mu mada lu nga ai. Ga shadawn:
- National Democratic Front (NDF)
- United Nationalities Federal Council (UNFC)
- Federal Political Negotiation and Consultative Committee (FPNCC)
- National Unity Consultative Council (NUCC)
- Central Committee for Coordination and Collaboration (C3C)
- Three Brotherhood Alliance (3BHA), etc.
Rai tim, ndai mahkri shawn hpung ni gaw, lam amyu myu a majaw, grai wa masan sa ai lam n nga ai sha, hpang jahtum e, wuhpung langai hpang langai le pru mat wa nna, bungli n byin mat ai masa lam (shing nrai) matu n dim ai mahkri shawn lam de she, gale mat mat re hpe mabyin/mahkrum madup law law nga lai wa sai hpe mu mada lu nga ga ai.
SCEF a Shawng Lam
Ya ndai SCEF mung, kade na hkra ngang grin lu na (shing nrai) bungli byin na ngu ai gaw, gasan kaba rai nga ga ai. Lahta e tang madun mat ai, mahkri shawn hpung ni zawn sha, matu n dim mat na kun (shing nrai) masan sa ai mahkri shawn hpung kaba byin wa na kun ngu gaw, lawu de na masa lam (3) hpe dinglik yu mai nga ai.
- Ningbaw Ningla (Leadership)
Ya ndai SCEF a Woi Awn Committee hpe gahti galai woi awn hkrang hku galaw da ai hpe mu mada lu nga ga ai. Ya hkyak hkyak gaw, KNPP a Tingyang Up, Khu Oo Reh hku nna woi awn taw nga ai hpe mu mada lu nga ga ai. Kade nna yang, kaga wuhpung na ningbaw ni bai woi awn sa wa na rai nga malu ai.
Rai yang, nkau wuhpung a ningbaw ni gaw, asak 70 jan mat nna, hkamja lam nau n nga ai lam ni, na nau n na mat ai lam ni a majaw, zuphpawng na na dung let, bawngban sa wa ai lam ni hta tutdang wa chye ai re majaw, lu awn na ningbaw langai ngai hku nna, hkrak tup myit ningja (commitment) bang let, woi awn sa wa ra nga ga ai.
Tsun mayu ai lam gaw, bungli n byin ai ningbaw hpe woi awn shangun ai lam (shing nrai) lit jaw ai rai yang, SCEF wuhpung ting hta hkra wa chye nga ga ai.
Dai re ai majaw, gahti galai woi awn masa kaw nna, gaja wa nan lu woi awn ai ningbaw wa matut manoi (shing nrai) galai gachyai woi awn sa wa ra nga ga ai.
2) Gawda Hkrang (Institution)
SCEF ngang grin na matu, gawda hkrang (institution) hpe atsawm gawgap da ra nga ga ai. Dai hkrang lam ni gaw, dawdan na lam (voting mechanism), wuhpung kata pru/shang (entry and exit mechanism) zawn re ni hpe atsawm sha, ka jahkrat da ra nga ga ai. Tsun mayu ai lam gaw, kadai wa kade daram dawdan lu ai ahkang aya nga ai ngu hpe asan sha masat ka da ra nga ga ai.
Bai nna, ndai SCEF kata e malawm pru/shang lam yan hpe mung, grak di ka jahkrat da ra nga ga ai. Kam ai aten shang, kam ai aten pru mat wa ai lam n byin hkra, hkang zing ai hkrang jahkrat da ra nga ga ai. Ga shadawn: lai wa sai, UNFC/NUCC zawn re wuhpung ni hta mung, wuhpung langai hpang langai le pru mat ai majaw, bungli hpe tangdu hkra n lu galaw sa ai hpe mu mada lu nga ga ai.
Dai re ai majaw, ndai SCEF malawm ni a lapran hta mung, ndai voting mechanism hte entry/exit mechanism ni hpe hkrak di, ka jahkrat da ra nga ga ai.
3) Makawp Ninggang Lam Masan (Deterrence Policy)
Ndai SCEF malawm ni lapran, makawp ninggang lam masan (deterrence policy) hpe hkrak di ka jahkrat da ra nga ga ai.
Ya hkyak hkyak ndai SCEF hta laknak lang ai hpung (5) shang lawm ai hpe mu mada lu nga ga ai. Ndai hpung ni gaw:
- People’s Defence Forces (PDFs)
- Kachin Independence Army (KIA)
- Karen National Liberation Army (KNLA)
- Karenni Army (KA)
- Chin National Army (CNA).
Ndai SCEF hpung ni lapran, ngang grin ai “Makawp Ninggang Lam Masan (Deterrence Policy) hpe asan sha ka jahkrat da ra nga ga ai.
Ga shadawn, SCEF malawm hpung langai ngai hpe hpyen ni gasat wa ai rai yang, ngam ai ni yawng hpe gasat ai re ngu hku, hkam la nna yawng jawm gasat ai lam ni zawn re hpe masat ra nga ga ai.
North Atlantic Treaty Organisation (NATO) a Makawp Ninggang Lam Masan Article 5 hta ka da ai zawn, asan sa ka da ra nga ga ai. Dai article 5 gaw, NATO malawm langai ai hpe gasat ai rai yang, kaga malawm mungdan yawng hpe gasat ai re (an attack on one member is an attack on all) ngu masat da ai re. Ndai article 5 gaw, NATAO malawm mungdan (32) ting kaw, tara shang shadip shatup tawn da ai re.
Lai wa sai, UNFC hpaw ai aten e, Federal Union Army (FUA) hpe hpaw mat ai rai tim, Makawp Ninggang Lam Masan (Deterrence policy) hkrak di n ka da ai re majaw, Myen gumshem ni KIA hpe kade gasat ai rai tim, ngam nga ai FUA malawm ni shang gasat lawm ai lam n nga ai hpe mu mada lu nga ga ai.
Dai re ai majaw, SCEF malawm ni lapran, ngang kang ai Makawp Ninggang Lam Masan (deterrence policy) hpe myit hkrum ka jahkrat nna, hkan nang hkansa ra nga ga ai.
Ya ndai lahta e tang madun mat wa ai mabyin/mahkrum madup lam ni hpe bai dinglik yu nna, galaw sa wa ra ai lam yan (3) hpe shatup galaw sa wa lu yang she, bungli byin ai SCEF byin tai wa na re ngu, ningmu tang madun dat nngai.
Ndai ningmu-laika gaw, sara Søn Rvm a ningmu sha rai nga ai.
