Myen hpyendap gaw, Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpyen Dap (KIA) zing madu da ai lamu ga ginra ni hpe bai zing madu lu na matu hpyen man (6) majan masing jahkrat nna, gasat sa wa hkyen nga sai lam, maram lu nga ai.
Dai ni gaw Mali Hkanu sinpraw hkran de na, lamu ga ginra ni hpe madung tawn ai majan masing rai nna; maga mi hku tsun ga nga yang, KIA ginjaw ginra hte Miwa jarit mayan de htu ganaw mat na masing re ngu maram lu nga ai re.
Hpyen Man-1: Tang Hpre – Njang Yang
Hpyen man-1 gaw, Myitkyina, Tang Hpre mare (shing nrai) Mali-Nmai Zup kaw nna, lahta daw de htu lung nna, Njang Yang myo de rap na masing rai nga ai. Ndai hpyen man gaw, Myitkyina – Sumprabum – Putao lam ntsa na, Tayang Zup mare de mung htu lung na masa rai nga ai. Ndai hpyen man-1 a matu, ya hkyak hkyak, Tang Hpre mare makau mayan hkan, hpyen n-gun mahkawng da ai lam hpe na chye lu ai. Bai nna, Mali Hkanu mayan na jahtu jashap nga ai ni mung, May 18 ya shani kaw na, majan kaba byin wa na hkrit tsang ai majaw, bungli hkring nhtawm, dum nta de nhtang wa mat ai lam ni mung, nga nga sai re hpe na chye lu ai.
Hpyen Man-2: Lumyang – Washawng
Hpyen man-2 gaw, Waingmaw myo, Lumyang mare kaw nna Washawng mare maga de majen je mat na majan masing rai nga malu ai. Ndai majan masing gaw, lai wa sai shaning kaw nna shakut nga dingyang re ai majan yi-ngam mung rai nga malu ai. Washawng mare de lu htu je mat nna, Sadung – Kampaiti de mung, Chipwi – Pangwa de mung, matut htu lung mat na masing rai nga malu ai. Ndai masing gaw, Myen Hpyendap a matu ahkyak dik ai hpyen man rai nna, Mali Hkanu Madim (shing nrai) Myitsone Dam project galaw sa wa na matu, ahkyak dik ai shara ni mung rai nga malu ai. Dai re ai majaw, ndai hpyen man-2 hta arang kaba dat let, gasat sa wa hkyen na masa nga ai hpe maram lu nga ai.
Hpyen Man-3: Jamga – Shwe Nyaung Pin
Hpyen man-3 gaw, Waingmaw myo, Jamga mare kaw nna, Shwe Nyaung Pin mare maga de htu shadut na masing rai nga ai. KIA ni 2024 ning e, zing madu da ai Shwe Nyaung Pin mare e dap jung lai wa sai, Kh.M.Y (321) Dap hpe bai gasat zing la mayu ai masa lam mung rai nga ai. Lama na, Shwe Nyaung Pin mare de du mat ai rai yang, Talaw Gyi mare hte Gara Yang mare de matut htu shadut mat na masa mung rai nga ai. Madung gaw, Waingmaw – Namsan Yang lam hpe bai zing madu la lu na matu, majan baw hkyen nga ai Hpyen Man re ngu maram lu nga ai.
Hpyen Man-4: Manmaw – Nmawk
Hpyen man-4 gaw, Bhamo (Manmaw) myo kata kaw nna, Nmawk myo maga de htu shadut na masing rai nga ai. KIA hku nna, Nmawk myo hpe 2024 ning, August shata e zepzi zing madu da lu sai re. Manmaw myo hpe zing madu lu na matu, 2024 ning, December 4 shani kaw nna, shakut shaja ai nga ai ten, 2025 ning, August kaw nna, Myen hpyendap bai n-gun grau ja wa ai majaw, Manmaw myo kata kaw na htingnut ra mat ai re hpe chye lu nga ai.
KIA hpyen hpung lu zing madu da sai nbungli pa hte kaga hpyen dap shara law law hpe bai tat kau nna, Manmaw hte Nmawk lapran de htingnut ra mat ai masa re hpe chye lu nga ai. Ya gaw, Myen hpyendap gaw Nmawk hpe bai lu zing hkra, hpyen man hpaw let, majan masing jahkrat sa wa nga ai hpe maram lu nga ai. Ndai hpyen man-4 gaw, Nmawk hpe madung tawn ai masing rai nna, lama Nmawk myo hpe lu zing mat yang, matut manoi lahta de matut lung mat na masing mung rai nga malu ai.
Hpyen Man-5: Shwegu – Sin Kham
Hpyen man-5 gaw, Shwegu myo kaw nna Sin Kham mare maga de majen je mat na majan masing rai nga malu ai. Ndai hpyen man gaw, KIA ni dap jung nga ai, Mali Hkanu na Sin Kham mahkrai hpe bai zing madu lu hkra, shakut hkyen nga ai masing rai nga ai. De hpang, Sin Kham mare kaw nna, Manje myo maga de matut gasat mat na masing re hpe maram lu nga ai.
Hpyen Man-6: Nga-O – Mabein
Hpyen man-6 gaw, Nga-O mare kaw nna, Mabein de htu shang wa na masing rai nga malu ai. Ndai hpyen man gaw, KIA zing madu da ai, Mabein mare kaba hpe bai lu zing hkra ngu ai majan masing rai nga ai. Mabein hpe bai zing la nna, Mungmit hte matut mat nhtawm, Man Weing Gyi mare de bai, matut htu gasat sa hkyen nga ai, masing re ngu maram lu nga ai. Ndai hpyen man 6 majan masing hpe kade n na yang, hpang sa wa na re hpe maram lu nga ai.
Gap Hkat Jahkring Bawngban Hpawng (Ceasefire Talk)
Gap hkat jahkring bawngban hpawng (ceasefire talk) hpe galaw sa wa na matu, Hpyen Asuya ningbaw, Min Aung Hlaing gaw nhtoi (100) bungli masing ngu shamying let, Rawt Malan Laknak Lang hpung ni hpe July 31 ya jahtum tawn let, bawngban sa wa na matu, April 20 ya shani ndau tawn da ai hpe mu chye lu nga ai. Raitim, ya shata mi du wa tim, gara Rawt Malan Hpung hte mung, bawngban jahkrup sa wa ai lam hpe n mu lu nga ai.
Dai hte maren, KIO ni hte mung, bawngban jahkrup sa wa na lam, lamyit kumla pyi n mu shi nga ai hpe maram lu nga ai. KIO hte Myen Hpyen Asuya a lapran, bawngban jahkrup sa wa na matu, yak hkak tut dang ai lam (3) nga nga ai hpe maram lu nga ai.
1) Tauhkrau masat tawn ai masa lam (Precondition)
KIO hte hkrum bawngban sa wa lu na matu Myen Hpyendap kaw nna tauhkrau masat tawn ai masa lam nga nga ai hpe chye lu ai. KIO salang langai tsun ai hta, Soe Win (ya yang na Union Consultative Council a Tingyang Up) wa gaw, 2025 ning, December shata e, Myitkyina de sa du ai shaloi, KIO hpe ga htet dat ai lam nga ai hpe tsun dan wa ai re. Dai htet dat ai ga gaw, KIO ni simsa lam bawngban mayu yang, Manmaw hpyen man kaw na htingnut mat ra na hte, zing madu da ai Chipwi, Sawlaw, Pangwa ginra ni hpe shanhte de bai ap kau ya yang sha, hkrum bawngban sa wa lu na re lam, ga htet dat ai lam nga ai hpe chye lu ai. Dai aten, Soe Win wa gaw, Myen Hpyendap a Tau Dap Up Daju rai nna, Manmaw hpyen man mung, majan sawng nga ai aten rai nga ai. Dai re ai majaw, ya na zawn tauhkrau masat tawn ai masa lam (precondition) nga nga dingsa, bawngban jahkrup sa wa na matu, yak hkak wa na re hpe maram lu nga ai.
2) Shara lata masat ai lam (location)
Bawngban jahkrum sa wa na matu, shara lata masat ai lam lahkawng maga na n bung hkat ai lam hpe, na chye lu nga ai. Myen Hpyendap gaw, online hku sha galaw mayu ai masa rai nna, KIO gaw, Myitkyina Muklum e hkrum bawngban mayu ai masa rai nga ai.
Du Kaba Gun Maw a Facebook post hta, Myen Hpyendap ni gaw, online hku bawngban sa wa na hpe myit yaw ai lam, rai tim, KIO hku nna gaw, Myitkyina kaw man hkrum (in-person) hkrum bawngban sa wa na hpe myit yaw ai lam re hpe shawa hpe chye shangun nu ai re. Dai re ai majaw, shara lata masat ai lam n bung ai re majaw, hkrum bawngban sa wa na matu, mahkrun masa naw yak nga ai re hpe maram lu nga ai.
3) Dinghkrai/Wuhpung hku hkrum bawngban Lam (Exclusive/Inclusive Talks)
Kaga mayak langai gaw, hkrum bawngban sa wa na shaloi, dinghkrai (exclusive talk) hte wuhpung law law arau hkrum bawngban na lam (inclusive talk) shai hkat ai hpe mu lu nga ga ai.
KIO gaw, lama hkrum bawngban sa wa na rai yang, wuhpung law law hte arau hkrum bawngban sa wa mayu ai re hpe chye lu ai. Dai re ai majaw, Du Kaba Gun Maw a American mungdan, Taxes e shanu nga ai Wunpawng amyusha ni hte online hku hkrum shaga ai shaloi, gaja wa sha hkrum bawngban mayu ai rai yang, NUG ni hte ma hkrum na i? ngu nna, Myen Hpyendap ni hpe san ai re lam, na chye lu ai.
Maga mi de, Myen Hpyendap gaw, dinghkrai hku sha hkrum bawngban na masa (exclusive talk) hpe sha, ra sharawng ai lam hpe maram lu nga ai.
Ga shadawn: Myen Hpyendap ni gaw, Three Brotherhood Alliance malawm ni rai nga ai, MNDAA, TNLA, AA ni hte hkrum bawngban yang pyi, wuhpung yawng hte arau n hkrum ai sha, dinghkrai hku sha hkrum mat ai re hpe chye lu nga ai.
Dai re majaw, KIO hte Myen Hpyendap lapran a hkrum bawngban na ladat n bung ai re majaw, aten kadun laman hkrum bawngban nna gap hkat jahkring myit hkrum ai lam (ceasefire agreement) lu na matu, yak hkak nga ai hpe maram lu nga ai.
Ginchyum
Myen Hpyendap ni gaw, nhtoi (100) ya laman gap hkat jahkring bawngban hpawng galaw na matu, saw shaga ai lam ndau da ai rai tim, maga mi de, hpyen n-gun kaba hte KIA hpe htim gasat na matu hkyen lajang nga ai hpe na chye lu ai. Grau nna, Mali Hkanu a sinpraw hkran de na shara ni bai zing madu la lu na matu, hpyen man 6 majan masing hpaw nna, hkyen lajang sa wa nga ai hpe maram lu nga ga ai.
Ndai majan masing lam ni gaw, KIA hpe gap hkat jahkring bawngban jahkrup sa wa na matu, “dip n-gun” (pressure) jaw ai masa hku mung, rai nga ai.
Maga mi de, Miwa Asuya gaw, shanhte a jarit mayan hkan majan n gasat na lam hte simsa lam tam na lam KIO hpe jahkring hkring tsun nga ai rai tim, ya na zawn Myen Hpyendap ni a hpyen masing ni hpe gaw, jahkring ya na masa n nga ai hpe mu mada lu nga ai.
Dai hta sha n-ga, Miwa Asuya gaw, Mali Hka Madim (Myitsone Dam Project) mung, Myen Hpyen Asuya hte myit hkrum let galaw hkyen nga ai re majaw, Myen Hpyendap ni hpe Waingmaw – Kampaiti lam hte Chipwi – Sawlaw ginwang ni de Myen Hpyendap hpe shara bai la shangun mayu ai masa mung rai nga ai.
Dai re ai majaw, du na bat (shing nrai) shata hkan kaw nna, Wunpawng ginra ni hta majan laja lana bai sawng wa mai ai lam hpe ningmu tang madun dat nngai.
Ndai ningmu-laika gaw, sara Søn Rvm a ningmu sha rai nga ai.
