Tag Archives: bilateral

Myen hte DDD hkrum hkat na jahkrup dingyang

Myen asuya hte Dingdung Daw Daphpawm lapran, bai hkrum hkat na shara hte nhtoi a matu, wuhpung lahkawng jahkrup nga dingyang re lam, lapran salang ni tsun ai.

Myen asuya NRPC (National Reconciliation and Peace Center) hte DDD (KIO, AA, TNLA hte MNLA) lapran, bilateral gap hkat jahkring na lam hte seng nna lai wa sai September 17 hta jahtum hkrum hkat ai hpang, ya bai hkrum na shara hte nhtoi masat lu hkra jahkrup nga ai re nga, Myitkyina daju simsa lam akyu galaw hpung (PCG) na Duwa Lamai Gum Ja, bat Kru Ya shani tsun ai re.

Zuphpawng hpe daphpawm ni gaw htingbu Miwa mung kata galaw mayu tim asuya gaw tinang mungdan kata she galaw na ra sharawng ai masa kata, wuhpung lahkawng myit hkrum ai shara jawm masat lu hkra jahkrup ai re lam, PCG (Peace-talk Creation Group) tsun ai re.

Daphpawm na KIO a jinghku dap ni rai nga ai Rahkai AA, Balawng TNLA hte Kokang MNDAA ni hte tatmadaw Myen hpyendap lapran, gasat gala majan ni gaw Lahta Sammung hte Rahkai mungdaw ni hta byin nga ai re.

Ndai ten, Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung (KIO) ginjaw Laiza e gaw Mungchying Uphkang Dap (DGA) a 50 ning hpring chyeju shakawn lamang hpe Nov. 14-15 hta galaw na lamang mahkyen hpe mu lu ai.

Oct. 25 KIO a 59 ning hpring Ginjaw Komiti tingnyang up Dukaba N’ban La a mungga hta ‘Myen hpyendap hte gap hkat jahkring nhtawm hpyen yen ni tinang dum nta nhtang wa ai lamang galaw na shakut nga ai lam tsun wa ai majaw,’ KIO gaw tinang mungshawa ni a tsun dinglun ai lam ni hkrum nga ai re.

Myen-KIO gap jahkring na jin jin masa kaw du

Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung (KIO) hte Myen asuya lapran gap hkat jahkring na jin jin masa kaw du nga sai re.

KIO gaw, gap hkat jahkring myit n hkrum ai tinang jinghku dap ni rai nga ai Rahkai AA, Balawng TNLA hte Kokang MNDAA ni hpe ‘hpa majaw KIO gaw Myen hte gap jahkring na shakut ra ai lam’ sanglang dan ai laika ni hpe dai hpung masum hpe lai wa sai bat laman jaw ai lam, Laiza shiga lawk hku chye lu ai.

Myen hte KIO shanglawm ai Dingdung Daw Daphpawm hpung mali dat kasa ni gaw Nov. 10 grupyin hta hkrum hkat na shajin nga sai lam wuhpung lahkawng shiga lawk hku chye lu ai.

KIO tang madun tawn ai bilateral gap hkat jahkring na hkrang hpe Myen asuya, Myen hpyendap hkapla ai rai yang, gap jahkring na jin jin re nga, Laiza na ginjaw salang ni tsun ai re.

Ndai ‘November praw de DDD hpung mali hte hkrum hkat ai shaloi, gap hkat jahkring sen htu lu na lam nga ai’ nga nna Myen asuya gumsan magam rung, Hkringmang U Zaw Hte gaw October 25 Naypyidaw shiga sanglang hpawng e tsun wa sai re.

Asuya hte DDD lapran Sammung sinpraw Kyengtung e lahkawng lang hkrum ai kaw, hpang jahtum hkrum hkat ai nhtoi gaw September 17 ya shani re. Dai zuphpawng hta October htum wa de bai hkrum hkat na matu myit hkrum da tim, n lu hkrum mat ai re.

Hpa tau hkau ritkawp tara n tawn ai gap jahkring ai san san sha galaw na matu asuya hpe KIO tang madun tawn ai re lam, Laiza na KIO salang ni tsun ai re.

Dukaba Nban La, shi KIO ginjaw komiti tingnyang up tai wa ai 2018 shaning n’nan kaw nna tatmadaw Myen asuya dap hte gap jahkring ai lam hpe galaw na matu lam tam woi shakut nga ai re.

KIO a Hpyen wa hte gap jahkring na lam ntsa hpyen yen ni ung ang

Hpyen yen ni dum nta wa lu na matu Myen asuya-hpyendap hte Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung (KIO) lapran, ‘bilateral ceasefire’ gap hkat jahkring na hkyen ai shiga hpe kabu ai raitim, myit tsang ai lam hpyen yen ni tsun ai re.

October 25, ndai bat Manga Ya shani gaw (59) ning hpring KIO masat nhtoi rai nna, Ginjaw Komiti Tingnyang Up, Du Daju Jum Nban La a shatsam mungga hta “Hpyen wa hte gap hkat jahkring da nhtawm hpyen yen mungshawa ni hpe tinang buga bai nhtang wa lu na matu hte kaga bawngban ra ai lam ni hpe saboi ntsa e angwi sha manhkrum jahkrup lu na matu shakut nga ai lam” madung dat shaleng tawn ai re.

“Ndai hku daw dan ai ntsa KIO hpe hpa gaw n kam dinglun ai. Raitim, mungchying sha ni hte mungdan a ntsa e dingman ra na re. Hpyen masa hpe gaw hpyen masa hku hparan nna, mungshawa hpe n jai lang na matu hpyi shawn mayu ai” nga nna Myitkyina, Jan Mai Kawng Hkatawlik hpyen yen dabang na Srn. Roi Ja tsun ai re.

Facebook social media pinra ntsa e ndai lam hte seng nna tsun garu nga ai hta madi shadaw ai ni nga ai zawn, ninghkap dinglun ai ni mung grai law nga ai hpe mu lu ai re.

Raitim, ya ten du hkra, KIO Ginjaw Komiti gaw gap hkat jahkring sen htu na hte seng nna alak mi sanglang dan ai lam n nga shi ai re.

“Gap hkat jahkring ai lakmat htu na ngu ai hpe gaw anhte ra sharawng ga ai. Raitim mung gap hkat jahkring ai gaw kade ning rai na ngu hpe tsang ga ai. 1994 kaw na hku sha lakmat htu yang gaw naw hprawng ra na ga ai kun? ngu na mung san mayu ai. Hpyen yen ni wa ra ai marang sha gaw gap hkat jahkring lakmat htu ai gaw nau n manu kun ngu mu mada ai” nga nna Myitkyina, Mali Yang hpyen yen dabang na Sara Seng Hkawng tsun ai re.

KIO gaw ganing re ai masa hta raitim, lahta Myen mung Dingdung Daw Daphpawm na tinang jinghku dap— Balawng TNLA, Rahkai AA, Kokang MNDAA ni hte gap hkat jahkring sen htu lu hkra shakut nga ai lam, lai wa sai April 30 Muse simsa lam bawngban hpawng ngut ai shaloi, mungshawa hkrumzup hpawng hta KIO Ninggawn Amu Madu, Salang kaba Kumhtat Hting Nan tsun lai wa sai re.

Raitim mung ndai lamang hta KIO hte Myen hpyendap lapran sha dinghkrai bilateral gap jahkring sen htu na ngu ai shiga ni mung pru taw nga ai re.

“Shanhte mung lama mi pahkam nga ai majaw galaw ai re ngu kam ai le. Raitim mung hpyen yen ni maga gaw gap hkat jahkring ai hta mahta nna, Myen hpyendap hpe mare hte ni ai kaw n nga hkra, hpyendap shara jahkrat na matu galaw ya marit ngu mayu ai law” nga nna Waimaw, Mungna hpyen yen dabang na Slg. Gum Seng tsun ai re.

Ndai lawnglam ni hte seng nna, KIO Mu Na Kyit Hkai dap hte matut mahkai ai raitim, n lu hkrum ai re.

Bilateral lakmat htu na hpe ninghkap ai n re sha, mung shawa hpe aten grau jaw nna, mung shawa a ga hpe madat ai lamang lu galaw yang grau hkrak ai nga nna, Myen mung a simsa lam hpe maram nga ai Burma News International BNI a Peace Coordinator, Srn. Hpaude Htu Sam tsun ai re.

Bai nna, Miwa asuya a Belt and Road Initiative masing kaba kata, Myitkyina Nam Jim sut hpaga ginra hte Myitkyina, Mali Hka mahkrai langai bai galaw jat hkyen ai lam kapyawn nna byin pru wa ai majaw, hkrit tsang ai lam ni mung byin nga ma ai re.

1960 October 25 ya shani, Lahta Sammung e hpaw ninghtan dat ai Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung KIO gaw ya asak (59) ninghpring sai re.

1994 simsa lam gap hkat jahkring myit hkrum lam gaw 2011 ning e hten run mat ai re.

2015 e munghpawm madang mungdan ting gap hkat jahkring NCA sen htu na masing hpe mungshawa ni, grau nna Jinghpaw Wunpawng Hkalup Hpung Ginjaw (KBC) ninghkap ai hpang, n byin mat ai re.

Dai hpang, Du kaba Nban La, 2018 January shata hta KIO Ginjaw Komiti Tingnyang Up tai wa ai hte, dai ni du hkra Myen hte bilateral ga hkat jahkring lu na matu KIO gaw dingyang shakut nga ai lam rai nga ai.

Daphpawm na gale nhtawm KIO hkrai bilateral sen htu sana kun?

Myen asuya hte bilateral gap hkat jahkring na lam hta Dingdung Daw Daphpawm, hpung mali lapran n hkrum n ra byin nga ai lam, DDD shiga lawk hku chye lu ai.

Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung (KIO) ginjaw Laiza muklum hta Oct. 20, Laban ya shani kaw nna DDD ningbaw ni lapran matut manoi chyinghka pat zuphpawng galaw nga ai re.

Ndai zuphpawng hta Htai mung kaw du nga ai KIO Ginjaw Komiti Tingnyang UP Dukaba Nban La gaw n du lawm ai lam chye lu ai.

Madung gaw bilateral gap jahkring na jin jin rai nga sai KIO gaw ngam ai daphpawm malawm Rahkai AA, Balawng TNLA hte Kokang MNDAA ni mung, arau sha sen htu ai kaw shanglawm na matu bawngban nga ai re lam, DDD shiga lawk tsun ai.

“DDD hku nna gaw KIO ra ai hku nna sen htu na n re lam” KIO woi galaw ai Laiza zuphpawng shiga lawk hku chye lu ai.

Bai nna, KIO a jinghku dap AA, TNLA hte MNDAA ningbaw ni gaw Laban shani Mongla kaw zuphpawng galaw ai hta, KIO woi galaw ai de hkan na n re lam, bawngban wa saire.

“Mongla kaw htaw maha-mik (jinghku dap hpung 3) ni zuphpawng galaw ai kaw mung shara mung n lu ai re majaw shanglawt ni shanhte hkrai lagu lagut rai nna sa na galaw ai re majaw shanhte hpang gaw n lu hkan ai nga nna bawngban ma ai”, nga nna DDD shiga lawk hpyendu langai tsun ai.

2018 January shata, Dukaba Nban La gaw KIO Ginjaw Komiti Tingnyang Up tai wa ai kaw nna, KIO gaw DDD a ritkawp hpe lale nhtawm bilateral gap hkat jahkring na matu Myen hpyendap hte tingkyeng hkrum shaga ai lam ni galaw hpang wa ai re.

Ya hpang jahtum, October 17 ya hta mung hpyendu dingsa Khin Zaw Oo woi awn ai Myen asuya simsa lam komashin (Myanmar Peace Commission) hte Htai mung Chiang Mai e shana shat sha let hkrum shaga ai lam galaw ai re.

DDD hpe hpaw hpang ai December 2016 a masat tawn ai ritkawp tara ni hta gaw Myen asuya-hpyendap hte kadai mung dinghkrai hkrum shaga ai lam n galaw na matu myit hkrum da ai re.

Ning re ai daphpawm ritkawp tara tawn da ai lapran, KIO ginjaw gaw Myen asuya, Myen hpyendap hte lagu lagut hkrum shaga nga ai hpe mung ngam ai jinghku dap ni myit n pyaw nga ai lam chye lu ai re.

Gap jahkring na lam hta, Daphpawm ningbaw ni Laiza e bai hkrum

Ya hkyak hkyak Myen hpyendap hte gap hkat jahkring sa wa sana lam hta, Dingdung Daw Daphpawm ningbaw ni gaw Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung (KIO) ginjaw Laiza muklum hta Oct. 20, Laban shani, bai bawngban na re.

Ndai zuphpawng de DDD hpung mali (KIO, Rahkai AA, Balawng TNLA hte Kokang MNDAA) na dawdan lu ai ningbaw ni sa du na re nga, Laiza KIO salang ni Jinghpaw Shiga Dap KNG de tsun shateng ai.

Madung gaw DDD kata tatmadaw Myen hpyendap hte bilateral gap hkat jahkring na lam hpe bawngban dawdan wa na re.

“E ndai gaw ya hte October 10 ya shani anhte hpung mali ni hpawng ai gaw… dai gaw n hkum ai majaw ahkyak ai ningbaw ni n lawm nna n lu dawdan ai,” nga nna mying n tsun mayu ai ginjaw salang langai tsun ai.

Gap hkat jahkring na gabaw ntsa KIO saw shaga ai hte maren Ginjaw Komiti Tingnyang Up, Du Kaba Nban La woi awn nna, Laiza, Padang Rung e Oct. 10 wuhpung mali zuphpawng hta dawdan lu ai salang ni n hkum ai majaw, zuphpawng mahtai n pru shi ai re.

Myen asuya simsa lam komashin hte KIO Ginjaw Komiti Tingnyang Up Du kaba Nban La woi awn ai dat kasa 5 lapran, Oct. 17 ya shani Htai mung Chiang Mai kaw hkrum ai re.  Dai hkrum shaga lam hta, hpyen yen ni dum nta nhtang wa ai lamang galaw ra ai majaw ‘chyahkring chyahkra’ gap hkat jahkring ai lamang galaw na matu jahkrup mat wa ai re.

Dai re majaw, ndai shata htum wa de gaw DDD hpung mali hte Myen asuya, hpyendap dat kasa ni bai hkrum ai shaloi, gap hkat jahkring ga sadi sen htu wa sana re. Raitim hkrum hkat na shara hte nhtoi hpe gaw n lu masat shi ai lam KIO salang ni tsun ai.

Lama na gap hkat jahkring ngut ai hpang, Myen hpyendap hte byin ai manghkang ni hparan wa shagu, Miwa hpe lapran salang san na lam DDD ra sharawng ai raitim Myen n hkapla ai lam chye lu ai.