Tag Archives: AA

Jahten Sharun Hpung ginra ni hta lai Majan Jahkring ai lam Myen hpyendap ndau

Jahten Sharun Hpung ngu masat tawn ai wuhpung ginra ni hta lai, ngam ai shara yawng hta May 10 kaw nna August 31 du hkra majan jahkring tawn ai lam, Myen hpyendap May praw 9 hta ndau dat sai.

COVID-19 ana zinli makawp ninghkap hte tsi lajang lam hpe atsawm grak laga galaw lu na matu hte htani htana simsa lam gawgap lu na yaw shada let ya na zawn majan jahkring ai re nga, tatmadaw Dap Up Daju rung ndau hta tsun ai.

Ya ten terrorist (ningchyun shanang jahten sharun hpung) ngu masat hkrum ai gaw Rahkai Arakan Army (AA) hte Arakan Rohingya Salvation Army (ARSA) yan rai nhtawm, ndai ten hpyen majan mung Rahkai mungdaw hte Palewa, Hkang mungdaw e grai na du nga ai re.

Jinghpaw mungdaw kata AA hpe hkapla tawn ai KIO ginra ni hta ndai majan jahkring ai ndau hkan shatup na masa n nga ai re. Lai wa sai March 20 hta, AA nga ai KIO Laiza hte Mai Ja Yang mare lahkawng gasat hkrum wa na re lam, Myen hpyendap kawn KIO hpe sadi jaw ai lam nga sai.

Ndai zawn shata 3 jan majan jahkring da ai ladaw, amyusha laknak hpai hpung ni hku nna tatmadaw Dap Up Daju a simsa lam lamyan (6) hta na (4) hpe hkan sa ra na re lam shadut tawn ai.

Dai lamyan mali gaw, myit hkrum da sai ga sadi ni hte maren sadi dung na matu, simsa lam ga sadi ni ntsa amyat n htuk na matu, buga ginra mungchying mungshawa ni hpe jamjau n jaw na matu, mungdan kawn shagrin da chyalu upadi ni hpe hkapla hkan sa na matu, tsun tawn ai.

Dai hta n ga, laknak hpai hpung shada da gasat gala n galaw na hte ginra masha ni ntsa adip arip n galaw na lam, asuya uphkang dap, matut mahkai hkawm sa hkawm wa lam hte mungshawa akyu ara hpe makawp maga lit la na matu, tsun shadut tawn ai re.

Lama na ndai lam ni hpe hkan sa ai lam n nga yang, tatmadaw gaw man ang ai hku ahkyak la na re lam tsun timung, gara ladat hte ari jaw na lam gaw n sanglang tawn ai.

KIA Dap Awn Daju Laiza grupyin de gawan

Gen. Gunhtang Gam Shawng, KIA Dap Awn Daju gaw daini, April 24 ya shani tinang Laiza muklum grupyin de shawng de nau n mu ga ai gawan hkawm ai lam galaw wa sai.

Dap Awn Daju gaw Mai Sak Pa COVID-19 ana zinli maram masam quarantine dabang hte Munglai Hkyet COVID-19 machyi masha nga na lajang da ai shara de jahpawt daw sa du gawan ai lam , KIO shiga lawk ni hta mu lu ai.

2018 ning htum wa de kaw na, Myen hte KIO lapran Jinghpaw Mungdaw kata majan n nga ai daram hkring mat ai kaw nna, Rahkai Hpyendap, AA hpe KIO hkapla tawn ai majaw Myen a hpyen masa ahkyak la na sadi jaw hkrum nga ai re.

March 23 hta Myen asuya gaw AA hpe terrorist jahten sharun hpung ngu masat dat nhtawm AA ni nga ai KIO Laiza hte Mai Ka Yang mare ni mung gap gasat hkrum wa na re lam, Myen Hpyendap sadi jaw tawn sai re.

AA hpe yen kau na lam KIO n hkapla ai masa madun nna, manghkang hpe hpyen masa hte hparan shakut ai gaw ladat n jaw ai lam, KIO gaw Myen hpyendap hpe htang shana tawn ai re.

Dai zawn AA hpe terrorist ngu masat ai hpang, KIO shanglawm ai Dingdung Daw Daphpawm wuhpung mali (KIO, AA, Balawng TNLA hte Kokang MMDAA) hte Myen asuya lapran kahkrup nga dingyang bilateral gap hkat jahkring na lamang mung hten mat ai masa kaw du nga sai re.

Covid-19 ladaw, Myen hpyendap gaw Kokang hpe sa htim gasat

Mungkan ting Covid-19, Wuhan virus ana zinli makawp ninghkap nga ten, Myen asuya dap gaw Lahta Sammung, Kokang dap hpe April 15, bat Masum Ya shani, sa htim gap ai majaw laja lana gasat gala majan byin wa sai re.

Kutkai ginwang kata Kawnghka Pyitusit snr KDA (Kachin Defense Army) a Dapba (2) ginra, Ja Yang kaw shara la tawn ai, Kokang Hpyendap (Myanmar National Democratic Alliance Army) Dapba (221) npu Dapdung (204) hpe Myen hpyen hpung lahkawng hte wa gap gasat ai lam re.

“KDA ni a ginra kata kaw Ja Yang hte Kawnghka lapran na Mung Yaw nga ai dai kaw, Kokang ni hpyendap jahkrat tawn da ai, shara la tawn da ai kaw Myen ni tat-yin lahkawng wa htim gasat ai kaw tsawm ra mi laja lana gasat poi byin ma ai. Jahtum e Myen ni bai htingnut mat ai,” nga nna buga masha langai tsun ai.

MNDAA Dapdung (204) na Dap Ran Up langai hkrat sum ai lam, shi tsun ai re.

Lahta Sammung e April shata htum hkra, shata mi bai jat, ‘dinghkrai majan jahkring da ai lam’ hpe Dingdung Daw Daphpawm hpung masum rai nga ai, Kokang MNDAA, Balawng TNLA hte Rahkai AA, ni ndau tawn ai ten, ya na zawn Kokang hpe sa htim gap ai lam mung rai nga ai.

Ya ten gasat gala majan ni gaw mungdan a sinna maga Rahkai mung dingdung daw de mung Myen asuya dap hte AA lapran laja lana byin nga ai re.

Myen asuya gaw AA hpe ‘ningchyun shanang jahten sharun hpung (terrorist)’ ngu March 23 ya shani masat ndau dat ai re. Dai zawn n ndau shi yang, AA ni nga ai Jinghpaw Mungdaw, KIO ginra Laiza hte Mai Ja Yang mare lahkawng mung gasat hkrum re lam hpe Myitkyina daju Myen hpyendap Dingdung Daw Daju (M.P.Hk) taimu, Maj-Gen Tayza Kyaw gaw March 20 ya shani PCG simsa lam akyu galaw hpung hpe shaga nhtawm, KIO ginjaw hpe sadi jaw ai lam galaw masai.

AA hpe ‘terrorist’ ngu masat ai hpe n hkapla ai hte manghkang hpe hpyen masa hte mahtai tam na shakut ai gaw ‘jaw ai ladat n re lam’ KIO ginjaw gaw March 26 ya shani Myen hpyendap M.P.Hk de htang shana dat ai lam, KIO Shiga Magam Dap lithkam, Du Kaba Nhpang Naw Bu tsun ai re.

Asuya gaw mungdan kata Covid-19 ana zinli chyam bra lam shayawm kau lu hkra, maigan manam ni hpe n jashawn ai mungdan chyinghka pat ai lam (lockdown) hpe April 30 du hkra galaw tawn ai re.

Mungkan ting, ya ndai chyam bra loi ai sin wawp hte seng ai Covid-19 coronavirus ana zinli hpe makawp ninghkap nga ten, mungdan shagu tinang hte seng ai majan ni gan jahkring tawn na matu, Mungkan Wunpawng Hpung (UN) a Amu Madu Daju Slg. Antonio Guterres hku nna lajin tawn ai re.

Hkrismat shani Myen asuya dap hpe KIA ni bawm hkap dep

Tinang dap gap zing nna wan nat kau ya ai, Myen asuya dap, Dapnu (99) hpyen hpung hpe December 25, Hkrismat shani jahpawt daw, KIA ni bawm hte hkap dep gasat dat ai lam, KIA shawnglam shiga lawk tsun ai.

Lahta Sammung, Muse ginwang, Mungbaw KIA Dapba (6) npu Dapdung (36) a Ting Sa Kawng post hte ginwang uphkang rung ni hpe wan nat jahten kau nna bai yu wa ai, n-gun 90 dang Myen Dapnu (tat-ma) 99 hpyen hpung hpe Mungbaw Gat Pa makau kaw KIA (36) ni bawm hkap dep nna sinat hte mung, aten kadun ninghkap gasat ai re nga, KIA Ba (6) salang langai, Jinghpaw Shiga Dap (KNG) de tsun shateng ai.

“Ya ya Mungbaw, Nam Hkawng Hka kaw KIA ni, Myen ni ya hte KIA 36 gap amya nat kau da ai ni hpe hkap taw nna hkap gap taw nga ai.  Myen ni grup gra na laknak kaba grai gap ya taw ma ai,” nga nna bat Masum Ya jahpawt, lahta na KIA Dapba (6) salang wa tsun ai.

Myen maga hti hkum n chye ai si hkala lam nga ai kaw, hkala ai hpyenla langai hpe Muse tsi rung de htaw sa ai hpe mu ai lam, sagawn chye lu ai.

Myen asuya Dapnu (99) hpyen hpung ni gaw, December (20) ya shani, KIA Dung (36) a Ting Sa Kawng post hte ginwang rung ni hpe gasat zing nhtawm wan nat jahten kau nna Hkrismat shani bai nhtang wa ai hpe KIA ni bawm dep hkap gasat dat ai rai nga ai.

NCA, mungdan ting gap hkat jahkring ga sadi, hpe hkapla sen n htu ai Dingdung Daw Daphpawm hpung mali rai nga ai, KIA, Rahkai AA, Balawng TNLA hte Kokang TNLA ni gaw bilateral gap hkat jahkring sen htu hkra shakut nga dingyang rai nna, Miwa lapran tsap garum ya ai majaw, December 15 hta Hkwiming (Kunming) kaw Myen dat kasa ni hte hkrum shaga wa sai re.

Du na January, 2020 Shaning Ningnan hta bai wuhpung dat kasa ni hkrum hkat na myit hkrum da ai re.

Hpung masum ICC-ICJ madi shadaw ai hpe bai dawm na, Miwa dip n-gun jaw

Mungkan tara rung ni, ICC hte ICJ hta Myen mung hpe jep san wa na lamang ntsa shanhte hpung masum ‘madi shada ai lam ndau tawn ai’ hpe, lawan ai hku bai dawm kau na matu, Miwa asuya dip n-gun jaw wa sai lam chye lu ai.

Ndai lam hpe, Dec. praw 5, bat Mali Ya shani, Miwa asuya salang ni, Myen-Miwa ga jarit NDAA (National Democratic Alliance Army) ginjaw Mongla kaw Dingdung Daw Daphpawm na Rahkai AA, Balawng TNLA hte Kokang MNDAA, salang ni hte hkrum ai shaloi tsun ai re nga, daphpawm shiga lawk tsun ai re.

“Mani (Dec. 5) Mongla de Miwa asuya ni du sa nna Wa (UWSA) ni pyi dai hpe ninghkap ai nanhte hpung masum dai zawn ndau ai hpe naw dawm kau mu ngu nna shanhte hpung masum salang ni hpe sa tsun ai da” nga nna Myen-Miwa ga jarit e nga ai daphpawm malawm salang langai, Jinghpaw Shiga Dap KNG de tsun ai re.

Sa du dip n-gun jaw ai Miwa asuya salang wa kadai re ai hpe gaw n chye lu shi ai.

Daphpawm na Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung (KIO) n lawm ai sha, Rahkai, Balawng hte Kokang, hpung masum pawng nna, ICC (International Criminal Court) hte ICJ (International Court of Justice) tara rung ni hta Myen mung tawt lai ai lam ntsa jep san ai lamang ni hpe ‘tsepkawp madi shadaw ai lam’, November 28 hta ndau dat ai re.

Rahkai mungdaw Rohingya amyusha ni ntsa amyu shamyit masing (genocides) galaw ai majaw, OIC (Organization of Islamic Cooperation) mungdan ni a gawng malai, Gambia mungdan tara jawat tawn ai hpe du na bat, Dec. 10-12 hta, shawa jep san ai lam (public hearings) galaw hpang wa na matu nhtoi masat tawn ai re. Dai lamang de Mungdan Hpaji Jaw, salang jan Awng San Su Chyi woi ningbaw let sa du ningdang na matu hkyen tawn ai re.

The Hague ICJ de rawt na mahka, Slgj. Su Chyi hpe Miwa Mung Kongsi salang hte Maigan Kyithkai Dap, Hkringmang Slg. Wang Yi gaw Dec. 7 ya shani Naypyidaw kaw laklak lailai sa du hkrum shaga wa sai re.

Daphpawm na gale nhtawm KIO hkrai bilateral sen htu sana kun?

Myen asuya hte bilateral gap hkat jahkring na lam hta Dingdung Daw Daphpawm, hpung mali lapran n hkrum n ra byin nga ai lam, DDD shiga lawk hku chye lu ai.

Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung (KIO) ginjaw Laiza muklum hta Oct. 20, Laban ya shani kaw nna DDD ningbaw ni lapran matut manoi chyinghka pat zuphpawng galaw nga ai re.

Ndai zuphpawng hta Htai mung kaw du nga ai KIO Ginjaw Komiti Tingnyang UP Dukaba Nban La gaw n du lawm ai lam chye lu ai.

Madung gaw bilateral gap jahkring na jin jin rai nga sai KIO gaw ngam ai daphpawm malawm Rahkai AA, Balawng TNLA hte Kokang MNDAA ni mung, arau sha sen htu ai kaw shanglawm na matu bawngban nga ai re lam, DDD shiga lawk tsun ai.

“DDD hku nna gaw KIO ra ai hku nna sen htu na n re lam” KIO woi galaw ai Laiza zuphpawng shiga lawk hku chye lu ai.

Bai nna, KIO a jinghku dap AA, TNLA hte MNDAA ningbaw ni gaw Laban shani Mongla kaw zuphpawng galaw ai hta, KIO woi galaw ai de hkan na n re lam, bawngban wa saire.

“Mongla kaw htaw maha-mik (jinghku dap hpung 3) ni zuphpawng galaw ai kaw mung shara mung n lu ai re majaw shanglawt ni shanhte hkrai lagu lagut rai nna sa na galaw ai re majaw shanhte hpang gaw n lu hkan ai nga nna bawngban ma ai”, nga nna DDD shiga lawk hpyendu langai tsun ai.

2018 January shata, Dukaba Nban La gaw KIO Ginjaw Komiti Tingnyang Up tai wa ai kaw nna, KIO gaw DDD a ritkawp hpe lale nhtawm bilateral gap hkat jahkring na matu Myen hpyendap hte tingkyeng hkrum shaga ai lam ni galaw hpang wa ai re.

Ya hpang jahtum, October 17 ya hta mung hpyendu dingsa Khin Zaw Oo woi awn ai Myen asuya simsa lam komashin (Myanmar Peace Commission) hte Htai mung Chiang Mai e shana shat sha let hkrum shaga ai lam galaw ai re.

DDD hpe hpaw hpang ai December 2016 a masat tawn ai ritkawp tara ni hta gaw Myen asuya-hpyendap hte kadai mung dinghkrai hkrum shaga ai lam n galaw na matu myit hkrum da ai re.

Ning re ai daphpawm ritkawp tara tawn da ai lapran, KIO ginjaw gaw Myen asuya, Myen hpyendap hte lagu lagut hkrum shaga nga ai hpe mung ngam ai jinghku dap ni myit n pyaw nga ai lam chye lu ai re.