Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpung (KIO) gaw, galai shai wa nga ai Myanmar mungdan a mungmasa sat lawat hta hkan nna, mahkri shawn ai lam (coordination) galaw shakut nga ai hpe mu mada lu nga ga ai.
2021 ning, Myen Gumshem Dap kaw nna daru magam ahkang aya zing ngut ai hpang, byin wa ai mungmasa sat lawat hta mahta let, mungmasa jasat hpung (Kachin Political Interim Coordination Team-KPICT) hpe 2021 ning, March shata e hpaw ninghtan nhtawm mungmasa lam hta mahkri shawn hpang wa sai re. CRPH, NUG hte NUCC ni hte mungmasa bawngban sa wa ai lam hta mung, KPICT hku nna shang lawm jasat sa wa nu ai re.
Hpyen masa mahkri shawn ai hku nna, Wunpawng Mungdan Shanglawt Hpyen Dap (KIA) hte NUG a lapran, ngang kang ai mahkri shawn lam hku nna, NUG a Masat (1) Majan Ginra hpe tatut woi awn sa wa nu ai re. Sagaing, Mandalay, hte Magway ginra de na People’s Defence Forces (PDFs) ni hpe woi awn sa wa lu na matu, KIA a hpyen du, hpyen la ni hpe dat dat nna woi awn shangun ai lam hte Masat (1) Majan Ginra up lit hpe mung, KIA hpyen hpu-awn hpe lit shatsam ai lam gaw, hpyen masa mahkri shawn ai lam rai nga ai. Grau nna, ndai Masat (1) Majan Ginra Up lit hpe, ya n nga mat sai, Lat Du Daju Jum Hkawng Lum (shing nrai) Gwa Thu, hpe nan lit shatsam nhtawm, hpye masa mahkri shawn ai lam hpe n-gun kaba hte gawgap hpang wa sai re.
Bai nna, kaga laknak lang rawt malan hpung ni hpe mung, hpyen hpaji, sinat laknak, machyu pala ni hte hpyen hkinghku ni hpe madi shadaw karum shingtau let, hpyen masa mahkri shawn ai lam ni hpe galaw lat mat wa sai re. 2023 – 2024 ning laman na, ginjaw ginra mayan (shing nrai) Mali Hkanu a sinpraw hkran majan nhpan lam a padang ninglaw gaw, KIA hte kaga laknak lang hpung ni/PDFs ni hte mahkri shawn ai lam a asi nan rai nga ai.
Shai Mat Nga Ai 2025 Ning Hpang Daw
Mungmasa lam hta grai wa shai wa ai lam n mu lu tim, majan nhpan lam hta gaw, 2025 ning kaw nna, nachying shai wa nga ai hpe mu lu nga ga ai.
Grau nna, KIA Dap Awn Daju lit hte Masat (1) Majan Ginra Up lit hpe gun hpai nga ai, Lat Du Daju Jum Hkawng Lum wa, 2024 ning, May shata e n nga mat wa ai hpang kaw nna, majan nhpan lam hta n-gun gawngkya wa nga ai hpe mu lu nga ga ai.
Shi n nga mat ai hpang, Dap Awn Daju lit hpe Lat Du Daju Jum Awng Seng La hpe lit shatsam nna, Masat (1) Majan Ginra Up lit hpe Lat Du Up Jum tsang sha re ai, Hpyen Du wa (shim lam a majaw, shi mying hpe n shalawm tawn) hpe shatsam nu ai re.
Rai yang, Du Kaba Awng Seng La gaw, asak (70) ning jan ai hta sha n-ga, hkamja lam mung ningra ai re hpe na chye lu nga ai. Bai nna, Masat (1) Majan Ginra hpe lit la woi awn ai Hpyen Du wa mung, lawu tsang salang (Junior officer) madang sha re majaw, Du Kaba Hkawng Lum aten na zawn, mahkri shawn ai lam hta grai nan masan sa hkra, n lu galaw ai re lam, NUG salang ni tsun jahta ai kaw na na chye lu nga ga ai.
Grau nna, 2025 ning, February shata kaw nna Magway hte Mandalay ginra de sa tawn da ai Shawnglawt hpyen du, hpyen la ni hpe dawm kau ai zawn, Sagaing lawu daw de na mung, 2025 ning, April shata kaw nna, dawm kau ai hpe chye lu nga ai. Ya gaw, Masat (1) Majan Ginra gaw, Sagaing lahta daw de na ginwang daw (16) kaw daram sha rai nna, KIA hpyen du, hpyen la ni hpe lit shatsam da nu ai re.
Ndai zawn re ai mabyin lam ni gaw, Du Kaba Hkawng Lum n nga mat ai hpang de na mabyin ni rai nna, KIA hte NUG/MoD ni a lapran e, mahkri shawn ai lam ni mung yawm wa nga ai hpe mu mada lu nga ai.
KIO ni woi awn ai, Central Command and Coordination Committee (C3C) mung, bungli n byin mat ai lam hpe na chye lu nga ga ai. Ndai C3C hpe KIO a Tingnyang Up Malai-1 Du Daju Jum Gam Shawng woi awn nna, kaga C3C malawm ni rai nga ai, Karenni Army-KA, Chin National Army-CNA, ABSDF, NUG/MoD ni hte mahkri shawn nna, majan masing masa lam ni hpe jahkrat nna ta gindun galaw sa mat na masing ai rai tim, tang du hkra (shing nrai) bungli byin hkra, woi awn jasat lu ai lam n nga ai re hpe, maram lu nga ai.
Bai nna, 2025 ning, June shata kaw nna, hpunau Rakhine Rawt Malan hpung (Arakan Army-AA) ni mung, Laiza kaw nna Rakhine mung de Ginjaw htawt kau mat ai hpang, KIA hte mahkri shawn ai lam gawngkya wa nga ai hpe na chye lu nga ga ai. AA a Ningbaw rai nga ai Tun Myat Naing gaw, Laiza kaw nna Rakhine mung de 2025 ning, June shata e htawt sit shara shahkrat mat ai sha n-ga, Ningtau Ningbaw Nyo Tun Aung wa mung, Dingdung Sam Mung (Laukkai/Mongla/Panghsang) maga she, madung nga mat ai majaw, KIO ni hku nna, shanhte hte mahkri shawn ai lam hta moi na zawn n lu galaw wa ai majaw, majan nhpan lam hta shanhte a shang lawm ai lam ni mung, yawm wa nga ai hpe na chye lu nga ga ai.
Asak Aprat Gaw Madung
Lahta e tang madun mat ai 2025 ning a hpang daw na mabyin lam ni gaw, dai ni KIO/KIA hpe woi awn taw nga ai Du/Salang ni a asak aprat kaba wa nna, hkamja lam ningra ai lam, aset asau rai woi awn sa wa lu ai lam, gawngkya wa ai majaw re ngu, maram lu nga ga ai.
KIO hpe woi awn taw nga ai Ginjaw Committee Dinggrin Salang ni a asak aprat hpe maram yu yang, asak (60) ning a lahta daw de du mat ai ni hkrai rai nga ma ai.
Ndai Ginjaw Committee Dinggrin Salang ni gaw:
1) Du Daju Jum Nban La (Ningbaw Kaba) – asak 70 ning jan
2) Du Daju Jum Gam Shawng (Tingnyang Up Malai-1) – asak 70 ning jan
3) Sara Kaba Sumlut Gam (Tingnyang Up Malai-2) – asak 80 ning jan
4) Lat Du Daju Jum Sumlut Gun Maw (Ningbaw Malai-1) – asak 60 ning jan
5) Du Daju Zao Bug Htan (Ningbaw Malai-2) – asak 80 ning jan
6) Salang Kaba Lama Gum Hpan – asak 80 ning jan
7) Salang Kaba Kumhtat Hting Nan (Ninggawn Madu Madu) – asak 60 ning jan
8) Lat Du Daju Jum Awng Seng La (Dap Awn Daju) – asak 70 ning jan
9) Du Daju Lahpai Zau Raw (DGA Lit Hkam) – asak 60 ning jan.
Rai yang, Myanmar mungdan a Asak Sumdan (life span) gaw, 70 npu e rai nga ai hpe chye lu ai. Mungkan Gumhpraw Dum Hpung (World Bank Group) a 2024 ning chyarang hta Myanmar mungdan a Asak Sumdan gaw, (67) sha rai nga ai. Dai re majaw, ya hkyak hkyak Ginjaw Committee Dinggrin Salang marai (6) gaw, 70 a lahta de du mat sai re majaw, Myanmar mungdan a Asak Sumdan hta lai jan nna, magam bungli galaw nga ai re ngu, mai tsun nga ai.
Ndai Ginjaw Committee Dinggrin Salang nkau ni gaw, asak ugut gu wa ai sha n-ga, hkamja lam ni mung, ningra wa nga ai hpe na chye lu nga ga ai. Hkamja lam ningra ai majaw, shamu shamawt hkawm sa na matu hte dung/rawt hkawm na matu pyi, yak hkak wa nga ai hpe na chye lu nga ga ai.
Hkamja lam ningra ai majaw, htingbu Miwa mungdan de jahkring hkring tsi sa jep ai lam, tsi tsi hkam la ai lam ni hpe galaw ra nga ai lam hpe mung, na chye lu nga ga ai.
Ahkyak Dik Ai Lami Laman
Ya yang, Myanmar mungdan a mungmasa lam hte hpyen masa lam gaw, ahkyak dik ai lami laman langai mi kaw du taw nga sai re ngu, maram lu nga ga ai. Ndai lami laman gaw, Myen hpyen gumshem dap hpe lahkrip ra ra hte gasat sa wa na matu, kaga laknak lang hpu ni hte mahkri shawn nna, (SCEF) ngu ai hpe 2026 ning, March shata e hpaw shabawn dat ai lam re hpe mu lu nga ga ai.
Maga mi de, Myen hpyen gemshem dap ni mung, shanhte a simsa lam tam hpung (NSPNC) hte bawsang laknak lang rawt malan wuhpung nkau ni hte hkrum bawngban nna, mahkri shawn sa wa nga ai hpe chye lu nga ga ai. Dai re ai majaw, NSPNC hte SCEF ni gaw, kaga laknak lang hpung ni hpe mahkri shawn shakut nga nna, maga mi de majan mung matut manoi gasat nga ai hpe maram lu nga ga ai.
Ya ndai SCEF a Woi Awn Jasat Hpung (Steering Committee) hta, KIO a Ningbaw Kaba Du Daju Jum Nban La shang lawm ai zawn, SCEF a Hpyen Masa Committee hta mung, KIO a Tingnyang Up Malai-1 Du Daju Jum Gam Shawng shang lawm ai hpe na chye lu nga ga ai. Ya ndai SCEF hpe hpaw la nna, shawng lawm woi awn ai lam gaw, aten kaja mung rai nga ai.
SCEF a mahkri shawn n-gun hte mungmasa lam hte hpyen masa lam hta awng dang hkra galaw la mai ai aten kaja mung rai nga ai.
Ndai zawn re aten kaja hpe padang ninglaw lu hkra woi awn jasat sa wa na matu mung, ahkyak dik rai nga ai. KIO a ningbaw ningla ni nan, hkamja lam ningra nna tsi rung tsi gawk de hkrai, ginhkrang taw nga ra ai rai yang, lawan ladan dawdan hparan sa wa ai lam hta htingnai wa nna, aten kaja hpe shalai kau (tat kau) wa chye nga ga ai.
Lahpa Galai Na Aten Du Sai
Ndai zawn re galai shai nga ai sat lawat hta, KIO/KIA a ningbaw ningla lit ni hpe asak ram nna, hkamja zet let ai hpu-awn ni hpe lahpa galai ya na aten mung, du nga saga ai.
Mungmasa jasat woi ai lam hta ahkyak dik salang ni rai nga ai, Ginjaw Committee Dinggrin Salang nkau ni mung, hkring sa na aten du wa nga saga ai. Asak (70) jan sai ni gaw, asak aprat ram ai lawu tsang de na ningbaw ningla nnan ni hpe gwi gwi lahpa galai ya na aten du nga saga ai.
Hpyen masa lam hta woi awn ai ni mung, asak kaba ai lam (shing nrai) hkamja lam n nga ai hpyen hpu-awn ni hpe hkring sa shangun na aten du wa nga saga ai.
Ga shadawn: ya hkyak hkyak na Dap Awn Daju Lat Du Daju Jum Awng Seng La gaw, asak mung (70) jan wa ai hte hkamja lam mung ningra ai re hpe na chye lu nga ga ai. Bai nna, Tau Dap Awn Daju, Du Daju Zau Tawng mung, hkamja lam ningra ai majaw, tsi tsi ahkang la da ai pyi, laning mi pyi du wa nga sai lam, na chye lu nga ga ai. Dap Awn Daju hte Tau Dap Awn Daju yan nan, shawng lam hpyen man de sa du gawan katsan ai lam n lu galaw ai re lam, hpyen du/la ni kaw na na chye lu nga ga ai.
Ya yang, Wunpawng ginra hta e, Myen gumshem dap ni gaw, sanghpaw li (14) daram hte hpyen n-gun hte laknak n-gun ni hpe Shwegu hte Manmaw ginra ni de du shang wa nga saga ai.
Lama na, sanghpaw li nkau ni Manmaw ga de maning na zawn, lu shang mat ai rai yang, Nmauk/Manje de matut htu gasat wa na masa nga nga ai hpe maram lu nga ga ai. Maga mi de, Waingmaw ginra de mung matut manoi htu gasat wa na masa mung nga nga ga ai.
Ndai zawn re ai, ahkyak dik ai aten hta, majan masing ni hpe atsawm jahkrat woi awn gasat sa wa na hpyen ningbaw ningla ra ahkyak nga ga ai.
Ginchyum hku tsun ga nga yang, “Ngai n nga yang n mai ai” (shing nrai) “Ngai n si shi yang, shara n mai yen ya ai” ngu ai myit lasat hte sha, lahpa galai ya ai lam n galaw ai sha, matut sa wa ai rai yang, aten kaja hpe shalai kau nna, rawt malan chyinghkaw galu shangun mat chye nga ai ngu, ningmu tang madun dat nngai.
Ndai ningmu-laika gaw, sara Søn Rvm a ningmu sha rai nga ai.