Israel-US hte Iran mungdan majan a majaw, mungdan shagu de jak sau dum hprut wa na tsang ai majaw mung shawa ni kashun kashe mari ai hta Jinghpaw mung na nhprang htu ai lau ban ni mung lawm nga ai re.

Nhprang htu ai company kaba ni gaw jak sau hpe tinang chye ai ladat hte lu mari nga ai raitim, bungli dabang nkau gaw bungli hkring na masa pru nga ai re.

Miwa asuya hku nna gaw jak sau shayawm jai lang na matu Jinghpaw mungde lai bang ai mawdaw ni hpe rit kawp jahkrat hpang wa ai zawn, nhprang n htu tim, jak hte yi sun hkau na galaw ai mung shawa ni hta mung hkra machyi taw nga ai lam chye lu ai re.

Jinghpaw Mung Jak Sau Gara Hku Htaw Bang Ai?

Jinghpaw Mung de jak sau shang ai lam gaw Mandalay hte Miwa hkrang de na rai nga ai. Hpakant lungseng company kaba ni gaw company mying hte hkrak jak sau company kaw na dan tawk mari la ai rai nga ai.

Hpakant lungseng company ni dai zawn mai mari ai rai tim ja htu ai ni law malawng gaw Myitkyina sau seng hkan na hkrai mari lang ai re lam chye lu ai.

Jak sau hpe Mandalay-Shwebo Myitkyina lam kaba hku nna madung htaw shalai bang la ai raitim, Myen hpyendap daru magam zing kau ai hpang, mawdaw lam kaba jahkring hkring pat ai majaw, Mawlu ginwang na mare kahtawng langai hta jak sau htaw mawdaw kaba ni kaw na ‘Plastic Pung’ ni hte Jinghpaw mung de htaw ginlen ai lam ni galaw wa ai re.

Jinghpaw mung de lawu ga de na jaksau n shang mat ai raitim Miwa jarit hku nna dingyang shang ai lam ja htu ai lauban langai KNG Shiga hpe tsun dan wa ai re.

“Jinghpaw Mung de gaw, lawu ga de na n shang mat ai rai tim, Miwa de na ding yang naw shang taw nga ai, ga sau htaw ai mawdaw kaba, la-ngu htaw ai mawdaw kaba ni shanhte lang na jan hkra Sau Taingki  kaw hpring hkra bang wa nna, n dai kaw manu hkyam sa ai hku bai wa dut sha rai, dai yang shang taw ai nga,” tsun dan wa ai re.

Ga sau nam hpun mawdaw hte la-ngu si mawdaw ni shang ai ten, jaksau hpe jarit mayan chyinghka kaba ni hku na tara shang htaw shalai bang la nga ai lam chye lu ai.

Ya na zawn mawdaw Sau Taiki ni hpe gram nna, Jinghpaw mung de sau lagu htaw shalai bang taw ai lam hpe ndai March shata praw 6 ya shani hpang jahtum tawn n galaw sana matu, dai ladat hpe gram na matu Miwa Yuanan Asuya kaw na ndau laika langai shapraw da ai hpe mu lu ai re.

Dai ndau laika hta March shata praw 6 ya shani kaw na tara n shang gram sharai da ai sau bang Taingki ni hpe ja ja ahkyak la sa mat na lam, mawdaw langai hta 1.6 – 1.7 Meter hta n kaba jan ai hpe sha ahkang jaw ai lam, Miwa Hkawn Kang Magam dap kaw na ja ja  sadi jaw ndau laika shapraw da ai hpe mu lu ai re.

Dai sadi jaw ai lam hpe n hkan nang ai kadai gara mawdaw madu hpe raitim ja ja ahkyak la mat nna bungli dabang ni de mung shang na ahkang n jaw ai lam tsun tawn ai re.

Jinghpaw Mung Jak sau Manu

Iran mungdan majan a majaw jak sau manu rawt wa ai hte rau, Jinghpaw mung shara shagu de mung jak sau manu laja wa ai re. Iran majan rai n byin ai ten, Myitkyina kaw jaksau 1 liter 6500 Kyats sha nga ai raitim, majan byin ai hpang bat mi na wa ai hte 1 liter kaw 12,000 Kyat rawt wa ai lam chye lu ai.

Dai zawn sha diesel sau pepa mi hta shawoi sen 13 daram sha nga ai raitim majan bat mi jan na ai hpang, diesel pepa mi hta sen 25 du hkra manu rawt mat ai lam chye lu ai.

Ginra hta hkan nna jaksau manu shai ai lam hpe jak sau hpa ga galaw ai amyu shayi langai mung KNG de n dai zawn tsun dan wa ai re.

“Sau manu Namsan Yang kaw gaw 17 pru ai, Myitkyina kaw gaw sen 19 nga ai, Danai kaw bai rai jang Sen 22 manu pru ai nga na ai le” nga tsun dan ai re.

Danai muklum na sau seng law malawng gaw, Myen dap ni hte pawng hpaw da ai seng ni hkrai re majaw, Yangon de sau htaw sanghpaw n shang sai nga shiga pru ai hte rau sau dut ai lam jahkring kau ai re.

Jaksau nnan dum hprut wa ai ten masa lam hte seng nna, Danai kaw ja htu nga ai Salang langai tsun dan ai gaw, “sau seng kaw sau hpring nga ai, manu sharawt mayu na n dut ya mat ai, Yangon de sau n shang sai nga shiga pru ai the, ning de sau seng ni sau n nga sai nga na n dut jaw mat masai mi, ndai hkan na sau seng ni yawng gaw, Danai D.K.Ts the mahkri shawn ai ni hkrai re majaw, galaw lu galaw sha mung n loi ai, shan hte dai zawn n tara ai galaw nga tim pyi shawk na lit la ya na masha n nga ai,” nga tsun ai re.

Ya ten Danai kaw diesel Pepa mi Sen 25 manu pru ai lam chye lu ai. Dai Sen 25 manu pru ai hte ra ai daram bai dut jaw taw sai lam n tsa na salang wa matut tsun dan ai re.

Sut Nhprang htu shaw ai lam

Jinghpaw mung ginra shagu sut nhprang htu shaw ai lam hta jak sau gaw n lang n mai ahkyak dik ai lam langai rai nga ai.

Dai zawn sha hpakant ginra lungseng htu ai lam hta mung mawdaw backhoes hkying lam nga ai hta lani mi sau pepa mun hku jai lang taw ra ai hpe chye lu ai.

“Hpakant company langai kaw mawdaw yawm dik gaw tsa hku she nga ai mi gaw,  company kaba yang kaba ai hku law ai, Hpakant kaw lang ai sau gaw lani mi sau pepa mun hku rai na re,” nga Hpakant ginra masha langai tsun dan ai re.

Dai zawn sha ja maw ginra shagu de mung, jaksai hte ja htu sha ai ni hkrai re majaw gaw, Jak kaji hte htu ai ni hta lani mi n law dik sau Naga pung (နဂါးပုံး) langai gaw yawm dik lang ai hpe chye lu ai. Matut nna, dai hta grau kaba ai လေးလုံးထိုး၊ ခြောက်လုံးထိုး၊ ဆယ်လုံးထိုး  jak kaba hte galaw ai ni rai yang, lani mi yawm dik pepa mi ma ai re hpe chye lu ai.

Matut nna, Backhoes hte shani shana galaw ai ni bai rai yang, lani mi yawm dik sau pepa 2 hte 3 lang ai re hpe sagawn chye lu ai re

“၁ လုံးထိုး ni rai chyawm, lani mi bung mi ram sha lang ai, dai kaw laga jak kaji kaba hta hkan na Pepa hku lang ai law malawng re, Jak sai langai hta yawm dik lani mi sau pepa mi lang ai, dai hku na mai sawn ai, anhte Back Hold ni bai rai yang gaw lani mi lana mi hta sau Pepa mi jan Pepa lahkawng ma ai,” nga tsun dan ai re.

Jinghpaw mung jarit mayan de ga sau galaw ai company yawng ngu na daram gaw, Miwa kaw na htaw shalai bang ai jak sau ni hpe hkrai jai lang taw ai lam chye lu ai re.

Miwa company ni gaw, asuya hpe hkawn kang n kam bang ai majaw, mawdaw kaba ni hkan sau Taingki kaba shakap la nna, dai kaw hpring hkra bang sa wa nna, bungli dabang kaw du jang dai kaw na bai sa shaw dut ya ai lam ni galaw ai nga, Pangwa ginra na ga sau dabang hta bungli galaw ai mung shawa langai n dai zawn tsun dan ai re.

“Ndai kaw na ni gaw, ga sau nam hpun htaw ai kaw kalang ta htaw shalawm sa wa ma ai, grai wa sau htaw mawdaw the nan sa htaw sa ai ni gaw nau n nga ma ai, n dai laman sau pat ai lam ni garu ai rai tim, ndai de na ni gaw aye aye sha re,” nga tsun ai re.

Jak Sau N nga Mat yang Sut Nhprang htu ai lam hkring mat na kun?

 Jinghpaw mung sut nhprang htu ai bungli law malawng gaw, Miwa hte matut ai company kaba ni hkrai re majaw gaw, sut nhprang htu na ahkang sha jaw da ding sa, nhprang htu ai yawm na lam n mu mada lu ai re.

Ndai laman Lawu ga de na sau n shang mat ai raitim, Miwa mung de na sau dingyang matut ndi shang taw nga ai majaw, Jinghpaw mung kaw sau wang lu wang lang law taw nga ai re.

Jak sau yak wa yang gaw, Jak kaji ni hte tinang dang di dang dep ai hku galaw taw ai mung shawa ni kaw sha hkra machyi nna jak kaba company hku na galaw ai ni gaw hkring na n re ai lam, ja htu lauban langai shi a ningmu hpe n dai zawn tsun dan da ai re.

“Lama na sau nlu mat yang gaw jak kaji hte mai byin ai hku htu ai ni gaw jahkring da na lam sha nga ai. Raitim mung ja rawng ai hkan na ni gaw, sau hpu tim, ja lu taw yang gaw hpu tim hpu ai hku tam mari la nna, htu na sha rai nga ai, shara kaja n lu, ja n lu ai ni gaw hkring mat wa na sha rai nga ai” nga tsun ai re.

Ya ten Danai lam the Mali Hka hku de Ja htu ai mung shawa n kau gaw, jak sau mayak a majaw ja htu ai lam ni hpe jahkring da ai law law re lam sagawn chye lu ai. Miwa Asuya maga Jaksau hte seng na n dau laika shapraw ai lam

Yi-Sun Galaw ai Mung Shawa ni hte Jaksau

Mung Shawa law malawng gaw, prat ban the ban yi sun hkauna hpe machyu let kaubau magam bungli galaw ai ni law ai re.

Ndai tsaban 21 prat ban du wa ai ten, prat masa hta hkan nna, hkauna yisun galaw ai lam hta mung jak hpe madung jai lang wa ai hpe mu mada lu ai re.

Jinghpaw Mung hkauna galaw ai shara law malawng yawng ngu na ram hta jak the hkrai galau hkai ai lam Nawngmi na na htu brang langai shi a jak sau mayak lam hte seng nna, n dai zawn tsun dan da ai re.

“Jak sau hpu nna hpa galaw sha ra na re pyi n chye mat sai, lu ai the ma ai n kait taw nga ai, ya Sau bai mari yak n yak tim pyi grai hpu ai le. Anhte hkauna sha galaw sha ai ni a matu gaw kaning n chye di nga ai le, hkauna sha n galaw yang mung hpa n chye galaw ai rai, Nga hte htu ga ngu yang Nga the galaw sha ai prat bai n rai mat, mau nga sai lo,” nga tsun ai re.

Putao ginra hta mung Jahtu lauban ni hkrai sau mari kau ma ai majaw, yi sun galaw ai mung shawa ni hpe n dut jaw mat ai lam ni byin nga ai majaw, yisun galaw ai mungshawa ni yak hkak hkrum taw ai lam the seng nna, Putao ginra masha langai mung KNG de n dai zawn tsun ai re.

“Sau seng hkan diesel sau ni hpe shinggan kaw Jahtu lauban ni hpe sha shaw dut ya mat ai, sau seng kaw gaw sau n nga sai nga na mungshawa ni hpe n dut jaw mat ai, ja htu lauban ni hkrai kalang ta sau pepa tsa lam hku la kau ai majaw mungshawa ni lang na jak sau n nga mat ai, dai majaw mungshawa ni gaw hkau na galaw na matu myit tsang taw nga sai.” lam tsun dan ai re.

Sau dut mari hkat ai lam hta Jahtu lau ban ni hpe dut ya yang gaw manu hpu hpu hte lu dut jaw ai majaw, dai kaw nga ai mung shawa ni hpe n dut jaw ai sha Ja htu lauban ni hpe hkrai dut jaw kau ai masa re lam, matut tsun da ai re.

Putao ginra gaw, hkawm sa hkawm wa hkrun lam yak hkak ai ginra langai rai nna, madung Yi sun hpe sha machyu let kan bau ai ginra langai mung rai nga ai.

Ya na zawn jak sau dum hprut wa ai lam a majaw mung shawa ni galaw lu galaw sha lam yak hkak mat na hpe myit tsang taw nga ma ai re.

Myi hprap wan a tsawm nlu ai Jinghpaw mung hta solar wan hpe shara nkau hta jai lang taw ai raitim, bungli dabang shagu ngu na hta gaw wan jak hpe jai lang taw ai majaw jak sau dum hprut mat yang mung shawa ni grau yak wa na masa pru nga ai re.

By – Hku Gyin Du