Anhte a Hkrismat: Nachying Kabu Gara Mai Ai Padang Shiga

hkrismat2011
Hkrismat Mungga, Madu A Shaning 2011

Anhte a Hkrismat: Nachying Kabu Gara Mai Ai Padang Shiga
Luka 2: 8-20

“Dai majaw lamu kasa gaw, Hkum hkrit myit; yu mu, masha nlang a matu nachying kabu gara mai ai shiga, ngai nanhte kaw gun sa ring ngai; daini na nhtoi hta Hkye Hkrang la ai wa Hkristu ngu ai Madu gaw, Dawi a mare e nanhte a matu shangai wa sai.” Luka 2:9-10 .

I.    Gahpaw:
Dai ning kalang bai Hkrismat aten du wa ra ai.  Anhte a mungdan kata na kahtawng ningchyawng buga shara shagu hta e “maigan hpyen laba shang wa ai” majaw sinat nsen, majan byin nga ai. Hprawng yen shakram da sai dai lup dai hpang, jadip jahpang ga mung sawa ndang hte nat ni, lup wa kawng zawn sharat katsi rai nga ai.  Hpyen yen tsin yam masha ni mung jam jau jam hkau rai, hkrap ngu hkrap ngoi hte rai nga ai. Shawng lam majan pa na share shagan ni mung n yup n sha hpyen hpe ninghkap gasat nga nga ai. Mare kaba hte maigan nga Jinghpaw Wunpawng sha ni rai jang gaw “pu-gang sin machyi, nrung ganga baw gara” rai ladat shaw jawm karum shingtau nga ai.  Yawng mung myit tsang ai hte hkrit kahpra let raitim, Hkrismat hpe lai amyu myu hkap tau la nga ga ai.  Yawng gaw “kabu hpa shiga” hpe madat nga let Karai Kasang a mauhpa amu hpe ala nga ai ladaw re. “Karai Kasang gaw tengman ai majan hta lawm nhtawm me anhte hpe padang jaw nga ai sakse shiga ni tsun n ma htai n dang hkam la nga ga ai.” Luka a wuhpawng mung maigan Roma hpyen ni Palestina hpe shang zing la ai majaw shinggyim-mung masa n sim n sa kabrawng nga ai ladaw “Hkristu shangai wa ai lam gaw masha nlang a matu nachying kabu gara mai ai shiga” re nga lamu kasa Gabriela sagu rem ni kawn htawn ndau wa sai.  Dai anhte J.W. sha ni yawng a matu Kabu Gara Shiga gaw “mungkan a n hkru ai hpyen hpe gasat ai Awng Padang Shiga Kaba” nan rai nga ai lam hpe ninggun la na rai nga ai.

II.    Hkrismat Lachyum: Anhte A Kabu Gara Lam Kaba Shagyit Pawt
“Hkrismat” ngu ai hpe Uropadan na hkristan ni shamying hpang wa masai.  Tim, Hkristu a shangai nhtoi hpe gaw shawng na hpung kawa, Alexandria na Clement, Chrysostom, Bishop Liberius ni December 25 ya shani hpe masat nna galaw wa sai.  Anhte ni a matu “Christmas (Hkrismat)” gaw tsatsam ga rai nna lachyum lam n la nga ai.  Raitim, hkristan sasana lu ai 1877 ning kaw nna gaw Hkrismat hpe shaning shagu dingden na nga ga ai. Christmas ngu ai ga gaw Inglik ga shaga mungdan hta Christesmasse, Christ’s Mass ngu ai re.  Hkristan mungdan ni yawng hta “Hkristu a shangai nhtoi” ngu ai lachyum rai nga ai.  Europe panglai zunlawng mungdan ni hta gaw “Yule Day- Christmas hpara nhtoi,” bai, German hte Switzerland mungdan hta gaw “Chyoi Pra Shana” ngu masat galaw ma ai. Christmas gaw grai si si re ai ma kaji prat hte tsawm htap lam zawn rai nga ai.  Luka laika hta “dai shinggyim ma chyangai” shangai sa wa ai lam gaw “masha nlang a matu nachying kabu gara mai ai shiga” (2:10) rai nga ai.  Anhte J.W. sha ni a ningpawt labau hta mung “shangai” wa ai lam gaw ninggawn tawa hte shinggyim masha yawng mayawng prat pra wa na gindai kanu “shagyit pawt ninghpang” rai nga ai.  Dai ning na “Hkrismat gaw anhte J.W. sha ni a matu mung Kabu Gara Lam Kaba Shagyit Pawt, daju” rai nga ai hpe shadum ya nga ai.

III.    Chrismat hte Maigan ni Magra Zing Da Ai Palestina
Tsaw ra ai nu wa, hpu nau ni e Yesu shangai wa ai lam hpe anhte hkrak kraw dung sindai gindun let shara jaw lu na matu gaw dai Luka madi madun ai “Yesu shangai ai aten ladaw na Palestina mung a shinggyim-mung masa labau” hpe chye na ra nga mali ai.  Mahkawn nkau ni hta “mungkan grai simsa ai aten ma Yesu shangai wa sai” nga ai.  Kaja wa tsaban 1 Palestina gaw “seething cauldron: prut kaprawk nga ai hpunlum di kaba” a n yun bu nga ai ladaw rai nga ai.

Labau hpe yu yang wa Palestina hpe Greek hpyen jaubu kaba Alexander wa tsaban 4 BC hta dang la kau nna Chyoi Pra Mung hpe Greek htung hte shachyen bang ya sai.  Shi 323 BC hta si mat sai hpang gaw, Palestina hpe shawng gaw Egutu a uphkang ai npu hta (323-142BC) du hkra rai nga ai.  Dai hpang Asuri ni bai (BC 200-142) kaw na Yuda mung tsaw myu tsaw ni Yuda mungdan hpe awmdawm gasat la ai ladaw (142-63 BC) du up wa sai.  Dai Yuda awmdawm mung gaw Roma hpyen jaubu kaba Pompey wa dang la kau nna Roma Hkawseng kata up bang wa sai (63 BC).  Shaloi, Herod wa gaw Roma a madi shadaw ai hte BC 37 hta Yuda ni a hkawhkam bai tai wa sai.  Shi gaw Idumean sai lawm- Yuda sai n jet ai, shi a  n hkru mazut ai lam, hkangse, kang hte dip kamyet ai majaw Yuda masha law law wa n hkap la masai.  Grau nna, Palestina mung hta Hkalade hte Roma hkung ni hpe jashawn bang ai majaw Yuda masha ni mung bra ayai, hprawng yen ai lam ginrun byin wa sai.  Shi BC 4 ning hta si ai hpang gaw gumlang ai sumbrum sumbraw wa htaw nang le nang kapik kapawk byin wa ai gaw laja dik AD 66 hta Yuda majan kaba byin ai kaw du du rai wa sai.

Ningrai, maigan, hpyen lai hte Roma wa Palestina hpe magra kau ai gaw akyu lam loi li nga ai raitim, shanhte gaw Yuda mung shawa gumshem sat nat lam, makam masham lam hpe awu asin asawng asang di ai lam, damya mya hpya lu hpya sha ai lam, jahten sharun ai lam, num ma roi rip ai lam, hkang se n bang lu ai matsan dinghku ni hpe masha mayam shayam ai amu shabyin ai mara lu nga ai.  Yesu shangai ai aten Herod wa gaw Yuda mung hpe up nga ai.  Shi hpe ninghkap ni hpe ladu lai n ju n dawng nna Yuda mung tsaw myu tsaw ni hpe mung shamyit shatsai shakut wa sai.  Shi aten Yuda ni Roma asuya hpe ninghkap ai gumlang ai lam gaw majan hku nan rai nga ai.  Shi si ai hpang, Yesu shangai sai aten, Roma ni gaw Yuda sun hkauna ni hpe majoi kashun la, manu loi li mayun jaw magra la di wa sai.  Tinang a hkau na bai mahkyu ai ni mung lamu ga madu hpe “kang, hkanse hte htamshi hta lai nna dai hte bung pre ai manu” jaw nna hkam la shangun sai.  Dai hta n-ga, maga mi gaw “lamu ga hkraw” hte “anan hta akan” hkrum sai.  Lamu ga wang kaba ba lu ai ni bai rai yang gaw kaji kajaw sun hkauna galaw ai ni hpe jahkrit shama wa nna shanhte gaw gumlang rangrut masha ni tai wa sai.  Dai rai, teng pang majan gaw lusu ai Yuda hte tara maigan ni hpe ninghkap wa sai.  Roma asuya ni bai rai yang mung, ndai kasu kabrawng ai lam hte gumlang ai lam ni hpe Herod si ai hpang maja galaw wa sai: Yuda 3000 hpe hpara jawng rapdaw e nan jeyang sat kau nna htingnu na talent-400 hpe mung gasat mya la kau ya masai, hte Yuda gumlang 2000 hpe mung jen sat masai.  Ndai shinggyim-mung masa kasu kabraw ai lam a Rudi gaw “tara maigan hpyen ni” Palastina hpe kaup zing la ai lam a majaw rai wa sai.

Luka gaw ndai shinggyim-mung masa n zim ai lam: hkawseng magam, mungup magam, mungdu, lusu, matsan, myu hte kahtawng ningchyawng, Yuda hte tara maigan, hpyen la hte mung shawa, madu hte mayam, anum ala gin hka ai prat, sagu rem prat hte arang madu lai, majan hte hpyen hte simsa lam kamyet shakut ai, Roma gaw simsa lam, kabu hpa shiga, mungkan a madu, yawng mayawng a Karai re nga langkang shabam nga ai aten “Hkristu shangai wa ai lam gaw masha nlang a matu nachying kabu hpa shiga rai nga ai” nga sai.

IV.     Luka a Kabu Gara Shiga Laika na Hkrismat
Luka laika na “Christmas” gaw anhte yawng hti nna chye sai, “shi gaw shadang sha alat shangai wa sai; nbat hte kayawp nhtawm, ushat wakang hta kaleng tawn da wu ai; kaning rai n me law, manam jarawp hta shanhte a matu nga shara n nga ma lu ai” nga ai (Luka 2:7).  Bai, Luka 2:12 hta mung, “… ma chyangai langai mi nbat hte ushat wakang hta kaleng taw nga ai gaw, nanhte mu na marin dai” nga ai.  Kaja wa nga yang ndai Hkristu a shangai wa ai lam gaw dai aten na Kehta Hkawhkam Agustu a Roma Hkawseng mungdan, Asuri mungdaw up wa Kureni, Yuda hkawhkam gaw Herod a aten na Yuda masha ni a grit nem dik ai shinggyim prat maka hte grau nna Yosep yan Mari a dinghku prat hpe madi madun ya nga ai.

1.    Nbat hte ma chyangai hpe kayawp da ai.  Dai gaw anhte chye na ai nbat n rai, tsup ni achyen achya, jinghpa zawn re nba tingyan, ma chyangai kayawp sumpan hte ahkyen kayawp da ai (bands of cloth- NRSV) hpe mu lu ai.  Ma chyangai hpe chyawm gaw dai jinghpa zawn re tsup ni hte sha ram ram ahkyen hkrai ahkyen kayawp da masai.  Shaloi, Mari yan Yosep, bai, jinghku ni shangai na tau chye tawn ai raitim, nbat, hpun nba kaja n lu hkyen lajang ai hpe mu lu ai.  Ndai gaw “ladu lai matsan grit nem ai prat” hpe madi madun nga ai.

2.    Ma chyangai hpe wushat wakang, wushat kawk, dusat wulawng e shara jahkrat ya ai hpe mu lu ai.  Mungkan hta grit nem dik ai ni pyi kadai “wulawng hte wushat wakang” e shangai sa wa na ma hpe shara jaw ai n nga ga ai.  Hpyen majan aten anhte a manang wa hpe “N-gumla ginsup pa” e shangai wa sai.  Anhte a kasha langai hpe “gumhpraw hkoi nna” tsirung e shara jaw shangai wa sai.  Hkristu a shangai wa ai lam gaw mungkan masha ni masat da ai masha madang lakang a nem dik ai shinggan na madang (outclass, outcaste) rai nga ai.  Mungkan shinggyim masha ni “roi n ra shagrit kau hkrum ai shinggym prat, madang, atsang” hpe madun dan nga ai.  Dai wuhpawng a shagrit, shinggang, myi npu ladi n mu yu shalai kau ai jasat” hpe hkam mana sha ai lam rai nga ai.

3.    Jarawp e shara n nga ai lam.  Manam gawk, manam jarawp ngu ai gaw lawu tsang masha ni manu hpa hpa hte let nhprang hkring sa na shara re.  Raitim, lapran tsang hte lahta tsang madang manam shara hotel ni n nga ai gaw n nga ai.  Dai hpe yu yang, lahta tsang manam shara n tam ai sha yup jarawp daram sha dang di lu ai lam hpe mu lu ai.  Anhte ni bu grai hkawm na ga ai, kadai mung yawm dik gaw “jarawp n re, lapran tsang manam nta” yup ai hkrai re.  Raitim, moi Hpakant lam hkan gat dut ai ni gaw “jarawp hkan” lana mi shalai yang shalai hku nna nga sai.  Ndai hta “grit nem dik ai shinggyim prat madang” hpe madun dan nga ai.

Hkristu shangai chyinghkai sa wa ai lam: “matsan dik prat, nem dik shagrit kau hkrum ai prat hte grit nem dik ai prat madang” gaw Roma hte tara maigan uphkang nga ai prat na grit nem dik ai Yuda ni a prat hpe madun da nga ai.  Shinggyim myit hku nga yang, ndai lam gaw Karai Lata la ai amyu Yuda amyu a matu mung “kaya hpa, arawng sum hpa, yawn hpa, myit kaji hpa, maroi n ni masin n si, myit n dik hpa hkrung tim si ai hte bung ai prat hpe madun dan nga ai.” Grau nna, Hkawhkam Dawi a amyu matu Yosep a matu gaw dai mabyin gaw “myiman shaka ya ai ladu lai yawn hpa, kaya kahpa nan” n rai ni?  Yosep yan Mari a matu mung dai mungkan hta “kumla n kaja ai lam n rai ni?  Raitim, Luka gaw dai Hkristu shangai wa ai lam gaw “nachying kabu gara mai ai shiga” she rai nga ai nga ai.  Hpa majaw nga yang, shangai wa sai ma chyangai ahkang aya amu hte aya gaw: 1) Hkyela Ai Wa (Savior), 2) Meshia hte 3) Madu (Lord) rai nga ai.  Roma ni gaw mungkan masha a kabu hpa shiga; hkye madu, simsa lam, karai nga tim, Hkye la ai amu, simsa lam, kabu hpa, shalawt ai amu n galaw ai hpe madi madun nga ai.  Dai kabu hpa masu daru magam hpe gasat padang dip kau ai shiga “nachying kabu gara mai ai shiga” rai nga ai.

V.    Kadai Ni a Matu Nachying Kabu Gara Mai ai Shiga Rai Na?
1.    Dai Sagu Rem Ai Ni a Matu ( Luke 2:8-20)
Dai sagu rem ni kaw lamu kasa Gabriela langai dan pru nna gun sa ya ai shiga re.  Shanhte gaw Yuda nam mali kaba ni hta sagu ni hpe shana na ladaw yu mada, rem sin nga ai ni re (2:8). Shanhte gaw sagu rem ai, sagu sin ai amu madung chye ai.  Shana na ladaw hta grau nna sagu ni hpe yu sin nga ai hpe yu yang shanhte gaw shabrai la n chyang tim, sadi dung kangka ai hpe mu lu ai.  Lama wa lusu sahti ni rai yang gaw sagu ni hpe lauban ni nan shana n yup n sha gaw n sin ga ai.  Anhte ni mung nga dumsu rem ga ai, shani pyi nta madu ni n rem ga ai. Nchyang she shap nna rem ga ai.  Ndai hpe yu yang ndai sagu rem ni gaw, matsan masha, nam masha, gumhpraw jaw nchyang, ya lu ya sha masha atsang, hpaji kata ni, ninggun arang hte kanbau ai ni rai nga ai hpe mu lu ai.  Mare kaba masha n re ai hta, nam mali hkan sagu rem gwi ai marai rawng ai hpe mu lu ai.  Nam mali na matse labye ni hpe n hkrit n tsang rai, sagu ni hpe asak apnawng makawp maga ai ni re hpe mung mu lu ai.

Karai Kasang hpe hkrit hkungga ai sagu rem ni (2: 9, 15-18); Ndai kaw lang da ai hkrit myit- Phobeomai gaw- Karai Kasang hpe hkrit ai, nawku hkungga ai, hkungga jaw ai, hkungga lara di ai (Ehpe. 5:33) lachyum she rai nga ai.  Dai Me Phobeomai, hkum hkrit myit (Luke 2:10) hta shanhte gaw Karai Kasang kaw nna lamu kasa dan pru wa ai hpe chye nna nhtan gwi, ga tsun htan na n gwi, la ma ma hkrang shadan na n gwi let – hkrit kaba hte hkrit nga ma ai (2:9) madaw rai nga ai hpe mu lu ai.

Kam Sham ai hta Myit Hkrum nna Madat Mara Amu Shachyen Ai Sagu Rem ni (2:15-18). Lamu kasa Gabriela ni shana ai Kabu Gara Shiga-dai hkye madu shangai ai lam hpe na la nna kam sham ai hpe mu lu ai.  Dai hpe yu yang shanhte gaw shawng kaw na Karai Kasang hpe kam sham nna Hkye madu shangai na lam hpe mung kam sham nga ai ni re hpe mu lu ai.  Lamu kasa ni wa mat ai hte maren, “law anhte ya nan Belehem de sa nna dai byin ai lam hpe sa yu ga (NRSV)” nga nna Mari yan Yosep hte ma chyangai hpe mung sa yu masai (2:15-15).  Dai hpe yu yang shanhte gaw “makam lam hta myit hkrum ai, madat mara lam hta myit hkrum ai, dai kabu hpa lam amu hta myit hkrum ai hpe mu lu ai.”  Dai rai, shanhte a amu a majaw “na mana masha ni mau ma ai” (2:18; cf Re 13.3), mau shakawn shagrau, mahkung ya masai, Yuda 16 nga, ka da ai.

2.    Masha Nlang A Matu (Luke 2:10b)
Luka gaw dai “Nachying Kabu Gara Mai ai Shiga” gaw masha nlang a matu nga nna ningdat da ai.  Kaja wa nga yang Roma aten na “Kabu Gara Shiga” ngu ai gaw uphkang ai ni a hpyen majan padang shiga rai nga ai.  Dai gaw, “Roma Awng Padang” hpe alak mi tsun shagrau ai aga madaw rai nga ai.  Dai aten na “Kabu Gara Shiga” gaw Roma ni a awng padang lam chyu sha rai nna, shanhte chyu sha lang ai aga mung rai nga ai.  Maga mi gaw, awng padang ngu ai gaw kaga amyu ni a matu n re.  Grau nna Roma ni uphkang npu taw ai amyu; masha zazai, Yuda, Hkristan hte sinpraw masha ni a matu n rai nga ai.  Roma ni a Kabu Gara Shiga gaw matut nna, Agustu a Shangai Nhtoi; yawng mayawng a ninghpang, grau mai kaja ai pyaw hpa lam snr akyu lam ngu shagrau sha a ai aya rai nga ai.  Yuda nawku htung hta gaw Yuda ni chyu sha Karai Kasang lata la ai amyu, Meshia bai du sa na hpe myit mada ai amyu nga nhtawm me kaga amyu ni hpe gaw “tara maigan, matsat shabat, awu asin, yubak lu ai ni, sai n san seng ai ni, labau hkanu ai ni, n chyoi n pra, tara n lu ai, tara n lang ai, hpyen ni, tsasam ni, Samari ni, ari hkum ni… ngu nna sha masat kanawn nga ai.  Luka hta lamu kasa Gabriel gaw Hkristu shangai wa ai lam gaw “masha nlang a matu nachying kabu gara mai ai shiga” re nga, sagu rem ni hku nna shana wa sai.  Mung masa daru magam, ahkang aya, hpyen ninggun, sut masa ninggun hte Yuda nawku htung ahkang aya hte masat shagrin, dawdan, tek jum da ai “kabu gara shiga” gaw “masha nlang” ni hpang de shawng ningnan du sa wa ai lam rai nga ai.  Awng padang lam, ngwi pyaw, akyu hkam la lam, Karai Kasang a amyu tai ai lam, chyoi pra ai lam … mahkra gaw “mung masa, nawku htung, masha madang n gin hka” hkam la na ginjang rai nga ai.  Grau nna mau hpa gaw, dai nachying kabu hpa lam – Yesu shangai wa ai lam gaw “grit nem ai ni a matu awng padang shiga” madaw rai wa sai.  Masha nlang yawng mung “dai kabu gara shiga hkam la ai sagu rem ni kaw nna dai kabu gara shiga- awng padang lam hpe hkam la na lam rai nga ai.”

3.    Shi Sharawng Awng Ai Masha Ni (2:14)
Dai hta n-ga, dai nachying kabu gara shiga hte arau ngwi pyaw simsa ai lam gaw “shi hpe sharawng awng ai ni ntsa dik wa na lam rai nga ai.  Dai masha ni Karai Kasang a myit kaja hkam la ai ni, myit pyaw ai ni, myit ra sharawng ai ni, ra sharawng ai ni, yaw shada ai ni hte lata la hkrum ai ni rai nga ai.  Luka gaw Karai Kasang a sharawng awng ai masha ngu ai hta “Roma hkawseng magam hte Roma uphkang magam ni n rai nga ai” hpe mu lu ai.  Dai hte maren ndai chyum daw hta, Yuda nawku htung na Hparishe, Saduke, hte laika ka sara ni hpe mung n mu ai. Luka madi madun ai “Karai Kasang sharawng awng ai masha” ngu ai hta daru magam madang, sut lu nga mai lam madang, shinggyim prat madang, anum ala, amyu ru sai, nawku htung, lamu ga ginhka ai lam n mu lu ai.  Rai yang, Shi sharawng awng ai masha hta “Karai a man e myiman pa ai Mari, Karai hpe hkrit hkungga let sadi sahka ai Yosep, makam hte Yehowa hpe ala nga ai sagu rem ni” madaw rai nga ai hpe mu lu ai.  Karai Kasang sharawng awng ai masha ni hta “n hkru ai hpe awngdang ai kabu hpa hte hpawn, ngwi pyaw simsa lam” hkam la na rai nga ai.

VI.    Anhte a Hkrismat: Nachying Kabu Gara Mai Ai Padang Shiga

Daini anhte a matu shangai wa sai ma chyangai gaw kaning re makam masham asak hkrung lam hpe gaw gap ya nga ai kun?  Daini anhte J.W. Amyu masha ni gaw dinghku majan kata lai amyu myu hte anhte a prat hpe mai kaja ai asak hkrung lam bai mawai, gaw shagrin lu na matu dakring dalang dingkren shakut nga ga ai.  Hparai nga yang, n hkru ai amyu kaba ni gaw n law la ai anhte amyu ni hpe n htum n ni shamyit ai masing kaba hpe 2008 ning na gaw da ai tara hte anhte lu na ahkaw ahkang hpe tara shang shagrawt kau ai.  Dai hte maren, mungkan hpe madi madun nna tara shang Myen mung hpyen ninggun mahkra hte gasat ai gaw daini shata 6 rai nga sai.   Shaloi, Luka a Christmas, Yesu shangai wa ai lam gaw anhte hpe kaning ngu ninggun jaw nga ai kun?

1.    Mungkan Awng Padang Shiga Majing hpe Ndau Ai Lam

Luka daw kaba 2 hta Yesu shangai ai lam gaw mungkan a kabu gara shiga majing hpe ndau kau ai lam re.  Mungkan masha yawng nachying kabu gara mai ai shiga majing hpe shadan shadawn kau dat ai lam rai nga ai.  Dai aten na Roma Hkawseng Magam Kehta-Augustu mungkan a arawng aya, hkawhkam kaba hte daru magam ahkang aya madu (Kasa 25:8, 21, 26) ngu ndau nga ai wa re.  Shi gaw nat karai gaw Augustu kawn shinggyim prat hpe myit makun nna n daw n hta hkum tsup mai kaja lam shabyin ai wa, majan hpe jasim ya ai hkye la ai hte yawng mayawng hpe gaw sharin da ai wa, shinggyim masha yawng ala nga ai myit mada shara kabu gara shiga; dai rai shi shangai, du sa wa ai gaw mungkan a kabu gara shiga lam ninghpang tai wa sai nga, Roma hkawseng mungkan ting shagrau nga ai ladaw re.  Ndai lam ni gaw Agustu chyu sha mungkan a Madu, Hkye Madu, simsa lam ninghpang, kabu gara lam re nga ai ladaw re.  Dai gaw Roma hkawseng mungdan a daru magam mung rai nga ai. Raitim, dai Agustu a kabu gara shiga gaw Roma ni a daru magam hpe shadan ai lam; hkye la lam nga nna ninggun kya ai Yuda ni hte kaga dip up sha ai lam, simsa lam nga nhtawm majan baw ai, akyu lam nga n htawm me dip rip ai lam, matsan mayan hte kang, hkang se hta ai lam galaw nga ai re.  Ndai lam gaw maigan daru magam, Roma daru magam hte dip rip sha ai kumla lam hpe madun nga ai.  Ndai mabyin hta dai nachying kabu gara mai ai shiga gaw, dai shangai wa sai ma gaw “hkye madu majing, daru magam rawng ai madu majing, shalawt ai wa majing” rai nga ai hpe madun nga ai.  Luka a Hkristu shangai wa ai lam gaw mungkan a kabu hpa shiga masu mahkra hpe gasat dang kau ai lam rai nga ai.  Daini, shangai wa sai Yesu gaw anhte hpe daru magam hte kaup sha nga ai kabu hpa shiga masu magaw hpe gasat padang dip kau ya ai nan rai nga ai.

2.    Grit nem Ai Prat kaw nna Shinggyim Prat Ningnan De Woi
Luka gaw gritnem ai prat hte Hkrismat mabyin matut mahkai nga ai hpe madun da ai.  Myit kaji ai, matsan mayan, nchyang mayam, kahtawng ningchyawng, ninggun kya ai ni, dip rip hkrum ai ni … a lam hpe tut madung tawn da nga ai.  Ya sagu rem ai ni (2:8-20) gaw dai wuhpawng shinggan na shinggyim masha prat hpe madi madun nga ai.  Raitim, shangai wa sai Hkristu gaw sagu rem ni hpe hkye la, shalawt la, mawai la sai.  Dai rai, Hkrismat gaw sagu rem ni zawn re grit nem ai, wuhpawng shinggan na masha wutsang ni yawng hpe grau shagrit, shara n jaw, dip rip ai mungkan a daru magam hpe gasat padang dip kau ai lam rai nga ai.  Mali, grit nem ai shinggyim prat hpe “shalawt dat ai shinggyim prat ningnan” de woi wa ya sai.  Karai Kasang a hkye mawai amu, dai kabu gara shiga majing a daru magam lu, ahkaw ahkang lu ai ni hpe wadaw ya ai mungkan hkrang laisa hpe gasat gumlang kau ai lam mung rai nga ai.  Esaia 40:9 hta Karai Kasang du sa wa sai “kabu gara shiga” gaw Karai a hkye la ai uphkang lam kata na simsa ai lam hte tara rap ra ai lam (52:6), bai nna, Karai a amu bungli gaw shinggyim wuhpawng shinggan masha ni a malai mung (61:1-2) rai nga ai.  Daini, Hkrismat gaw anhte J.W. sha ni hpe shagrit kau ai lam, grit nem ai prat, shagrit kau ai daru magam hte dip rip ai ni lata na mawai la nna shinggyim prat ningnan de woi ai sakse rai nga ai.  Dai gaw Karai Kasang shi a amyu hpe mawai la ai ga sadi-kabu gara shiga lam dik wa ai lam rai nga ai.

3.    Kabu Gara Shiga Hkum Tai Ai Padang Amu
Sagu rem ai ni gaw kabu gara shiga majing lu la nna lawt lu ai hte shinggyim prat ningnan hta hkawm sa lu sai.  Hkristu shangai wa ai lam gaw mungkan shiga masu hte shinggyim prat hpe shagrit kau ai amu hpe gasat padang dip kau ya sai.  Dai gaw Hkristu kaw na hkam la lu ai kabu gara shiga nan rai nga ai.  Rai yang, daini anhte hta matut nna mungkan hta “kabu gara shiga” tai na lam rai nga ai.  De lachyum gaw mungkan a n hkru n kaja ai, n teng ai, masu ai kabu gara shiga hte dai amu hpe gasat padang dip kau ra na rai nga ai.  Kabu gara shiga majing gaw “n hkru ai daru magam hpyen hpe awng padang hte dip rip prat kaw na shalawt ya ai lam” rai nga ai.  Dai hte maren, sagu rem ai ni dai tengman ai kabu gara shiga lu la sai hte dai kaw n hkring ai sha, matut nna kabu gara shiga hkum tai hkawm ai.  Hkam la ai grup yin mungkan masha ni mung “mau ai, mau shakawn, mahkung” wa sai.  Daini anhte amyu ni kaja wa “kabu gara shiga hta asak hkrung nhtawm, masha nlang dai nachying kabu gara shiga lu na, dingyang gasat nga ra mali ai.

VII.    Hpungdim
Luka a Hkrismat gaw dai n hkru ai Roma hpyen, daru magam a majaw kasu kabrawng nga ai mungkan hpe mung madi madun wa sai.  Grau nna, mungkan a madu, simsa ngwi pyaw lam a karai re nga ai shiga masu hte dai mungkan hpe dip rip wa sai raitim, Hkristu shangai wa ai lam madaw “mungkan a kabu hpa shiga majing: grit nem ni, dip da hkrum ni hpe hkye la ai, shalawt ai” shiga nan rai nga ai hpe ndau wa sai.  Yesu Hkristu madaw mungkan ting hte masha n lang a matu hkawhkam, Madu, Meshia, Hkyela wa majing rai nga ai lam gaw Hkrismat mabyin na “Mari, Yosep, Sagu rem ni, Bethlehem, Yuda Masha: Roma uphkang npu na mungkan hte masha nlang ni a prat hpe shalawt, mawai nna lawt lu ai shinggyim prat ningnan gaw gap ya sai lam gaw, sakse madun nga ai.”  Anhte mungdan kata mung maigan hpyen ni a n hkru n kaja dip rip, sat shamyit ai hpyen lai hte anhte hpe shamyit nga ai raitim, dai ning na Hkrismat hta Karai Kasang gaw, n hkru ai daru magam, n hkru ai mung up magam, n hkru ai ni npu grit nem nga ai ni hpe shalawt, mawai, sharawt nna shinggyim prat ningnan de woi sharawt shalawt la ai amu galaw nga ai gaw, anhte a matu nachying kabu hpa shiga nan rai nga ai.  Hkrismat ngu ai gaw mungkan a n hkru ai daru magam hpe Karai Kasang gaw shangai wa sai Hkristu Yesu hte “gasat awng padang dip ya sai- shiga jaw ya ai nan rai nga mali ai.  Dai rai, ndai Hkrismat gaw, anhte J.W. sha ni mung “kabu gara shiga- n hkru ai hpyen hpe awng padang dip kau ai amu” hta shanglawm let “Karai hpe ninghkap ai, mungkan hpe jeyang ai, anhte amyu hpe dip rip ai hpyen hpe gasat padang dip let, dip da hkrum ai prat hpe prat ningnan de shalawt sa wa ga.  Hkrismat gaw Karai Kasang anhte a matu “nachying kabu gara mai ai padang shiga nan rai nga mali ai law.”